Giới thiệu Cái trống thiếc - G. Grass, Dương Tường dịch

Tin đăng trong 'Sự kiện | Events' bởi admin, Cập nhật cuối: 13/05/2018.

  1. admin

    admin Administrator Staff Member

    Tham gia :
    16/04/2018
    Bài viết:
    7.966
    Lượt thích:
    9
    Điểm thành tích:
    70.725
    [​IMG]

    Trong khuôn khổ Ngày hội sách châu Âu 2018, xin trân trọng giới thiệu Cái trống thiếc - G. Grass, Nobel văn chương 1999, Dương Tường dịch.

    Diễn giả: Nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên, dịch giả Nguyễn Trí Dũng
    Khách mời: Dịch giả Dương Tường

    19g 00 thứ Hai 14/5/2018
    Vào cửa tự do

    đã sửa lại lịch:

    T3, 15.05.2018

    19h30


    Trân trọng mời các bạn đến dự!
    Địa điểm:

    Viện Goethe 56-58 Nguyễn Thái Học
    56-58 Nguyễn Thái Học, Hà Nội
     
    Lần sửa cuối: 14/05/2018
    Đang tải...
  2. admin

    admin Administrator Staff Member

    Tham gia :
    16/04/2018
    Bài viết:
    7.966
    Lượt thích:
    9
    Điểm thành tích:
    70.725
    "Cái trống thiếc" là một trong những tác phẩm quốc tế có ý nghĩa quan trọng nhất của văn học thời hậu chiến. Günter Grass đã được trao giải Nobel Văn học cho cuốn tiểu thuyết này. Phiên bản mới của cuốn này sẽ được nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên và dịch giả Nguyễn Trí Dũng giới thiệu.

    Tiểu thuyết "Cái trống thiếc" là câu chuyện ngụ ngôn hiện đại. Dưới con mắt của nhân vật chính là Oscar - một con người chỉ cao 94 cm, với vẻ bề ngoài của một đứa trẻ mãi mãi lên ba, nhưng có sự già dặn trong trí tuệ của người trưởng thành, một thế giới đa dạng với những con người bị vùi lấp dưới đổ nát của lịch sử đã hiện ra rõ ràng. Tiểu thuyết do dịch giả Dương Tường dịch ra tiếng Việt.

    Cái trống thiếc được chuyển thể thành phim cùng tên và đã giành giải Cành cọ vàng tại Liên hoan phim Cannes 1979 và giải Oscar 1980 cho phim nước ngoài hay nhất.

    [​IMG]Ảnh: Günter GrassGünter Grass (1927-2015) là nhà văn Đức nổi tiếng. Năm 1999, với tác phẩm Cái trống thiếc (Die Blechtrommel), ông được trao giải Nobel về Văn học và thế giới ca ngợi ông như là một nhà văn của "những truyện ngụ ngôn đen huyền diệu miêu tả khuôn mặt lãng quên của lịch sử".
     
  3. admin

    admin Administrator Staff Member

    Tham gia :
    16/04/2018
    Bài viết:
    7.966
    Lượt thích:
    9
    Điểm thành tích:
    70.725
    Review: Cái trống thiếc:

    [​IMG]

    Có hai cuốn sách tôi đọc khi trưởng thành khiến tôi sút hai cân là Tội ác và hình phạt (1982) và mới đây nhất là Cái trống thiếc. Thật lý thú là sau khi người ta đã chán nản nhiều sự, chán đến cả văn của mình mà rồi còn bị hấp dẫn đến mức đọc mấy đêm liền tù tì một cuốn sách gây sốc bởi có cảm giác bản thân bị bới móc và sỉ nhục.

    Xin trước hết nói rõ hơn khái niệm nhúc nhích. Văn chương từ Homerre tới giờ nói chung không tiến được mấy độ đường, nó khác hẳn với văn minh. Thậm chí tuyến tính không có mấy vai trò ở chỗ này. Và giữa những đỉnh khác nhau, ví như anh hùng ca Odisse với sử thi M’Nông Tây Nguyên mới phát hiện chẳng hạn, là thung lũng của những nhà văn thời vụ với rất nhiều tài năng và ảo tưởng làm nền. Nếu ta xếp các đỉnh đó theo lịch trình văn chương, ta sẽ vừa có cảm giác không hề có sự dịch chuyển lại vừa thấy rất khác. Tôi tạm gọi tính chất nhùng nhằng ấy là sự nhúc nhích trong khi chờ một hình dung từ đúng hơn.

    Cái thằng bé Oskar sinh ra trong một thời kỳ buộc nó phải khôn ranh sớm, nó sớm ý thức rằng cần phải ngụy trang để tồn tại bằng cách là sẽ không lớn nữa. Không chỉ trong chiến tranh, khi hòa bình được vãn hồi, nó định chui khỏi vỏ bọc 94cm bằng rất nhiều đau đớn, nhưng nó cay đắng nhận ra rằng, tốt hơn là cứ tiếp tục ngụy trang trước cả ông thầy lùn Bebra đã chỉ trích gay gắt sự ảo tưởng của nó. Nhờ vậy, nó mới ăn mày được kha khá sự thương cảm cùng với tí chút yêu thương của rất ít người. Và nó dùng luôn cái lùn, cái dị biệt để kiếm ăn trên sự nông nổi, sự thích thú với việc lấy cái xấu của đồng loại để cười, để che đậy cái xấu của mình giữa những con người được coi là lành mạnh. Nguồn gốc ra đời từ cái váy bốn tầng của bà ngoại Koljaizek - mẹ Oskar được xác định chắc chắn, còn ông ngoại - kẻ phóng hỏa thì đi từ xác định này đến ngày càng mơ hồ. Mô típ trở lại với chính cuộc đời nó, đứa trẻ có hai ông bố (một giả định, một pháp lý) và thằng con - nhà phân phối đá lửa chợ đen. Cái thật, cái đẹp thế hệ váy bốn tầng thì còn lòe nhòe tới cuối cùng với niềm tin ông ngoại tỷ phú vẫn sống bên Mỹ; còn thế hệ váy mini chết yểu; thế hệ làm tình bờ bụi thì sống khỏe, thế hệ nhà nghỉ giờ thì chán sống mà chết non. Hình như văn học trước thời Gunter có cất công đi tìm nguồn gốc con người, sự tìm chưa thấy thì đến lượt mình, Gunter ấn định tồn nghi bằng giả định để bận tâm viễn vọng vào điều nguy hiểm chết người là cái tha hóa - quả là một trí tuệ khôn ngoan. Bằng vào chỗ này thì tác giả có vẻ rất Đức? Nhưng ở chỗ cay đắng đến phẫn nộ xuyên suốt cả nghìn trang sách như một thứ nhạc cảm toàn tuyến thì xem ra ông nghiêng sang Ba Lan? Tôi bỗng nhớ lại sự nhập nhòa của văn học ngoại biên thời văn học Liên Xô còn khá sung sức với Anatoli Kim - một nhà văn Nga gốc Triều và càng tin vào cái điều tồn nghi từ khi tôi đọc anh ta: Phải chăng, nên chú mục tìm kiếm con người ở vùng biên cõi - nơi còn nhiều hoang hóa thì dễ hơn? Thì ra, Gunter Grass mới là tiên khởi và ông mới là người phát hiện ra tính phi biên giới trong thuộc tính người.

    Trên tiến trình văn minh có một mâu thuẫn thường trực giữa hai phạm trù Đạo đức truyền thống và Hành lang pháp lý (gọi tắt là Đạo- Lý) dành cho tự do của con người. Sự cãi vã không ngã ngũ của đạo - lý là “mảnh đất Trung Đông” dành cho chức nghiệp nhà văn, và ở chỗ này, G.Grass là một nhà văn chưởng môn phái. Oskar muốn không bị giết nên tố giác Jan Bronski - bố giả định mà nó rất yêu - với kẻ chiếm đóng, khiến ông ta bị bắn. Đạo đức truyền thống khiến ta sững sờ nhưng nhà văn thì lạnh lùng và ngô nghê dẫn chúng ta đi tiếp, khiến ta quên đi. Nhưng đến khi Oskar vốn ngấm ngầm hận ông bố pháp lý Alfred Matzerath đã rắp tâm đặt bẫy để Alfred sẽ nuốt chiếc huy hiệu đảng và sẽ chết; đến khi đó ta bỗng không thể yên tâm về cái ta đã đoan quyết về cái chết của bố giả định. Nếu không có chiến tranh thì không có sự “bất hiếu” kiểu ấy. Mà chiến tranh thì không phải do Oskar Trống gây ra, nó cũng không thừa người tình để có thể dùng làm vật phẩm báo hiếu bố pháp lý. Còn cái án ở phòng tuyến Đại Tây Dương, do nó không đi lấy cà phê khiến người yêu Raguna bị chết, thì chứng cứ ngoại phạm của nó là sự khôn ngoan - thứ hàng hóa duy nhất mà nó có được trong quá trình giao thiệp với con người. Cho đến trước Gunter Grass chưa ai huỵch toẹt ra sự thật phũ phàng là giáo lý thì ra chỉ chảy theo một chiều áp đặt. Sự vỡ òa ra này đưa ta từ chỗ phẫn nộ mà cay đắng lủi thủi trở về như những kẻ đê nhục tổ tông; trở về với cấu trúc vững chãi hay như người ta thường nói là thi pháp của tiểu thuyết, không thể choãi ra. Hình tượng nghệ thuật siêu phàm này, cùng với cách hỏi trống, kể chuyện bằng trống và đặc biệt là giọng hủy diệt thủy tinh không những tồn tại với tư cách ẩn dụ bện thừng toàn tuyến, nó còn khiến ta bất yên, gợi ra nhiều chiều nhưng chung cuộc thì thấy con người nhếch nhác đấy nhưng cũng thật đáng thương đấy, dù đó là bạn đọc bảo hoàng hơn vua hay những người dân chủ chúng ta.

    Tôi không rõ hình dung từ Cái áo khoác của Gôgôn có giông giống cấu trúc mở của tiểu thuyết đồ sộ Cái trống thiếc nhưng tôi thấy tiểu thuyết của G.Grass có một bão từ ghê gớm; một tí nhân xưng “thiếu nhất quán” của nó đủ làm nên cái duyên lạ lùng của Linh Sơn và không thể nói rằng cô em họ số đỏ này từ Sao Hỏa sinh ra; một tí cuốn sách tạp giao Goêth và Raputin hình như cũng sinh sôi nhiều chi phái? Đành rằng nó là thuộc tính của văn học, nhưng tôi muốn coi nó như một chứng chỉ văn bằng về sự nhúc nhích của văn chương sau khi Gunter Grass cho in Cái trống thiếc vào giữa thế kỷ XX và sau khi nó “được giải Nobel vào đúng giữa giao thừa hai thiên niên kỷ” - nói như dịch giả Dương Tường mà tôi đặc biệt cảm ơn bản tiếng Việt rất xuất sắc của ông.

    Văn Chinh
     
  4. admin

    admin Administrator Staff Member

    Tham gia :
    16/04/2018
    Bài viết:
    7.966
    Lượt thích:
    9
    Điểm thành tích:
    70.725
    "Điểm mạnh của Cái trống thiếc theo tôi là ở tính hòa sắc kỳ ảo trong văn chương với nhiều yếu tố bất ngờ. Với giới cầm bút nước ta, đây là một gợi ý rất lớn cho việc tiếp cận, mổ xẻ và chuyển hóa hiện thực. Tuy nhiên, với bạn đọc Việt Nam, tôi e sách sẽ bị coi là hơi khó đọc, nhưng nếu đọc được, chắc chắn các bạn sẽ thích." - Dịch giả Dương Tường
     
  5. admin

    admin Administrator Staff Member

    Tham gia :
    16/04/2018
    Bài viết:
    7.966
    Lượt thích:
    9
    Điểm thành tích:
    70.725
    Tiểu thuyết tái hiện 'gương mặt bị quên lãng của lịch sử'

    "Cái trống thiếc" xuất hiện lần đầu tiên năm 1959, được viết dưới dạng tự truyện của một nhân vật có tên Oskar Matzerath.

    Người này bị đưa đến nhà thương điên và sống tại đó trong những năm 1952 – 1954, và tại đây anh ta đã viết hồi ký của mình. Từ cách dẫn dắt ấy, tác giả Gunter Grass đã tạo nên một kiệt tác giả tưởng đầy mê hoặc và đau đớn, về một giai đoạn tuyệt cùng đau thương của lịch sử nước Đức, cũng như toàn thể nhân loại.

    Vào kỳ sinh nhật ba tuổi, Oskar nhận được một món quà nhỏ là cái trống thiếc xinh xắn. Cậu bé yêu thích vô cùng món quà đó, đồng thời ghê tởm những trò hề xấu xa, thói đạo đức giả bẩn thỉu của thế giới người lớn, mà Oskar quyết tâm không bao giờ lớn nữa.

    Chỉ bằng ý chí, Oskar đã bắt cơ thể mình không tuân theo sự phát triển của tự nhiên. Cậu đã giữ mãi thân hình mình như của đứa trẻ lên ba, cao chưa đầy một mét. Oskar đã trải qua thời kỳ đầu của cuộc Đại chiến thế giới thứ II, chứng kiến sự diệt chủng của người Do Thái và không bao giờ chịu xa khỏi chiếc trống thiếc, món quà nhỏ xưa kia.

    [​IMG]
    Tác phẩm Cái trống thiếc từng được chuyển thể lên phim.
    Không chỉ trong chiến tranh, khi hòa bình được vãn hồi, cậu định chui khỏi vỏ bọc 94 cm bằng rất nhiều đau đớn, nhưng Oskar cay đắng nhận ra rằng, tốt hơn là cứ tiếp tục ngụy trang trước cả ông thầy lùn Bebra đã chỉ trích gay gắt sự ảo tưởng của cậu.

    Nhờ vậy, Oskar mới ăn mày được kha khá sự thương cảm cùng với tí chút yêu thương của rất ít người. Và cậu dùng luôn cái lùn, cái dị biệt để kiếm ăn trên sự nông nổi, sự thích thú với việc lấy cái xấu của đồng loại để cười, để che đậy cái xấu của mình giữa những con người được coi là lành mạnh.

    Cái trống thiếc có thể xem là một câu chuyện ngụ ngôn đen hiện đại, nhuốm màu sắc giễu nhại, nhưng lại ẩn chứa nhiều thâm trầm triết lý. Ở đây, dưới con mắt của Oskar, một con người cao 94 cm, với vẻ bề ngoài của đứa trẻ lên ba, một thế giới nhố nhăng, xô lệch và kệch cỡm, với đầy những bí hiểm với những con người bị vùi lấp dưới đổ nát của lịch sử đã hiện lên rõ ràng.

    Không chỉ tạo dấu ấn mạnh mẽ về cốt truyện, nhân vật, nhà văn Gunter Grass còn thể hiện một tài năng văn chương đặc biệt qua tiểu thuyết đầu tay, Cái trống thiếc.

    Với lối kể truyện vừa mang tính tả thực, với ngồn ngộn những lớp sự kiện, biến động, được kết hợp nhuần nhuyễn với lối tư duy huyền ảo, kỳ bí, tạo nên tính chất bí ẩn lôi cuốn cho tác phẩm.

    Như lời dịch giả Dương Tường khi chuyển ngữ tác phẩm ra tiếng Việt, đã nói: "Điểm mạnh của Cái trống thiếc theo tôi là ở tính hòa sắc kỳ ảo trong văn chương với nhiều yếu tố bất ngờ. Với giới cầm bút nước ta, đây là một gợi ý rất lớn cho việc tiếp cận, mổ xẻ và chuyển hóa hiện thực. Tuy nhiên, với bạn đọc Việt Nam, tôi e sách sẽ bị coi là hơi khó đọc, nhưng nếu đọc được, chắc chắn các bạn sẽ thích."

    [​IMG]
    Gunter Grass - Người được coi là khai sinh tiểu thuyết Đức lần thứ hai.
    Quả thực, độc giả phải dành rất nhiều sức lực và tâm trí để khai phá Cái trống thiếc, và rồi sẽ phải nghiêng mình thán phục trước người đã tái hiện "gương mặt bị quên lãng của lịch sử", như lời khen tặng của Viện Hàn lâm Thụy Điển khi trao giải Nobel Văn học cho Gunter Grass năm 1999.

    Cái trống thiếc đã từng bị kết tội là khiêu dâm và báng bổ. Tuy nhiên, ngay trong năm ra đời, nó đã được tặng giải thưởng của “Nhóm 47”; năm 1979 được quay thành phim và nhận giải Cành Cọ Vàng của Liên hoan phim Cannes và giải Oscar dành cho phim nước ngoài hay nhất.

    Văn hào Gunter Grass là một bộ óc uyên bác. Ông đã học hội họa và điêu khắc chính quy ở Viện Nghệ thuật Düsseldorf (Kunstakademie Düsseldorf), sau đó học tiếp tại Đại học Mỹ thuật Berlin (Universität der Künste Berlin). Ngoài ra, ông còn là một tay trống cừ khôi.

    Sau khi kết thúc Cái trống thiếc, Grass đã thử nhiều cách kể chuyện khác nhau. Kết quả là những cuốn tiểu thuyết như Cat and Mouse (Mèo và chuột), Dog Years (Những năm chó). Cá nhân ông coi Những năm chó là một đỉnh cao ngang với Cái trống thiếc, nhưng thực sự, chưa có thêm một tác phẩm nào đạt được thành công như tác phẩm này.

    Günter Grass được coi như đã lần thứ hai khai sinh ra nền tiểu thuyết Đức thế kỷ XX. Ông qua đời ngày 13/4/2015 tại thành phố Lübeck của Đức.
     
  6. admin

    admin Administrator Staff Member

    Tham gia :
    16/04/2018
    Bài viết:
    7.966
    Lượt thích:
    9
    Điểm thành tích:
    70.725
    "Cái trống thiếc": Quán quân gây tranh cãi nhất

    Cái trống thiếc (tiếng Đức: Die Blechtrommel) là bộ phim hiếm hoi trong lịch sử đoạt “cú đúp“ Cành cọ Vàng LHP Cannes, lẫn giải Oscar Phim nước ngoài hay nhất (1979). Cách đây vài năm, The Tin Drum từng nằm trong chương trình giới thiệu điện ảnh Đức tại Việt Nam, nhưng giờ chót phim này bị loại cũng vì lý do nhạy cảm, giống như những lần bộ phim bị phản ứng cách đây hơn 30 năm.
    Sau 40 năm mới đoạt giải Nobel
    [​IMG]
    Poster phim
    The Tin Drum là tiểu thuyết đầu tay của nhà văn Đức gốc Ba Lan Günter Grass, xuất bản năm 1959 và lập tức gây chấn động. Năm 1999, bốn thập niên sau khi làm chao đảo văn đàn thế giới, nó mới được trao giải Nobel. Tiến sĩ Horace Engdahl, viện sĩ Viện hàn lâm Thụy Ðiển, thư ký Ủy ban Nobel đã phát biểu trong diễn văn trao giải: “Việc tặng giải Nobel Văn học cho Günter Grass tuy hơi muộn, nhưng lại mang một ý nghĩa đặc biệt, bởi 1999 rơi vào năm bắc cầu giữa hai thế kỷ 20 và 21”. The Tin Drum là cuốn tiểu thuyết được biết đến nhiều nhất trong nền văn chương hậu chiến của Đức, và được đánh giá như lần khai sinh thứ hai cho thể loại tiểu thuyết Ðức đương đại thế kỷ 20.
    Toàn bộ câu chuyện ngụ ngôn đen trong The Tin Drum tập trung vào hình tượng chú bé Oskar Matzerath. Vào lần sinh nhật thứ ba của mình, Oskar được tặng một cái trống thiếc và chú bé quyết định thôi không lớn nữa, mà dừng ở tầm cao 94cm, do quá kinh tởm thế giới của “người lớn”. Từ lúc đó cho đến khi trưởng thành trong thân xác của một đứa bé 3 tuổi, Oskar luôn thể hiện sự giận dữ của mình bằng cách đánh trống inh ỏi, kèm theo một khả năng siêu nhiên khác: Oskar hét có thể làm vỡ tan thủy tinh!
    Ở tầm cao… sát mặt đất ấy, Oskar như một nhân chứng ngỗ ngược từ lúc trỗi dậy cho đến ngày tàn của phát xít Đức, qua những sự kiện diễn ra ở Danzig (Ba Lan) từ 1924 đến 1950. Oskar đã nhìn lịch sử bằng cái nhìn riêng, đúng với chiều cao của mình. Sự báng bổ, giễu cợt đầy méo mó của nhân vật Oskar đã được Ủy ban Nobel khẳng định: “Kiểu ngụ ngôn đen bỡn cợt của Günter Grass thể hiện gương mặt lãng quên của lịch sử”.
    Sau 20 năm mới lên màn ảnh
    Khi The Tin Drum nâng danh tiếng của Günter Grass lên tầm quốc tế ở thập niên 1960, thế giới vẫn chưa bao giờ nhắc tới một bộ phim nào của Đức. Khi trào lưu điện ảnh mới của Đức bắt đầu nổi lên vào những năm 1970, Grass mới nhận được nhiều lời xin phép chuyển thể The Tin Drum thành phim, từ Johannes Schaaf (Đức) tới Roman Polanski hay Andrzej Wajda (Ba Lan). Nhưng khi đạo diễn Đức Volker Schlöndorff và nhà sản xuất Anatole Dauman xin phép, Grass mới yên tâm chấp thuận. Volker Schlöndorff là đạo diễn dày dạn kinh nghiệm với hơn chục phim trong sự nghiệp, đặc biệt là phim dựa theo các tác phẩm văn học (những phim trước của ông dựa theo các tác phẩm của Robert Musil, Heinrich von Kleist, Bertolt Brecht và Heinrich Böll).
    Chủ đề trung tâm của cả tiểu thuyết lẫn phim là sự quyết định không lớn lên nữa của cậu bé Oskar - nghĩa là cậu từ chối chấp nhận xã hội “người lớn” và có những cư xử kỳ quặc. Trong phim, Schlöndorff thường cho khán giả nhìn bằng nhãn quan của Oskar (nhiều cảnh của bộ phim được quay ngang tầm của đầu gối), biến thế giới của “người lớn” thành một vở kịch câm kỳ quái, khai thác tình dục và chính trị tới mức lố bịch. Ông thành công trong việc tạo ra một hình ảnh về thế giới toàn là những con rối kệch cỡm, với tham vọng quá mức và dục vọng vô biên.
    [​IMG]
    David Bennent, Gunter Grass & đạo diễn Volker Schlondorff (đội mũ)
    Danh tiếng và tai tiếng
    Trong bộ phim dài 142 phút này, vai diễn độc đáo Oskar Matzerath chiếm đến 90% thời lượng. Nghĩa là nếu không tìm đúng diễn viên, bộ phim sẽ sụp đổ. Ngay từ đầu, đạo diễn Schlöndorff biết rằng vai này không thể giao cho một người lùn. Günter Grass cũng nhấn mạnh điều này, rằng đó phải là một đứa bé chậm lớn. Một nam diễn viên nhí là giải pháp duy nhất.
    Thông báo tuyển diễn viên rao khắp châu Âu, đặc biệt ở những nơi nói tiếng Đức, nhưng chưa có kết quả. Cuối cùng, Schlöndorff sực nhớ tới con trai một diễn viên từng đóng phim của ông, cậu bé 12 tuổi David Bennent có nét mặt phát triển sớm hơn cơ thể nhiều năm. Tuy nhiên sự chậm phát triển của David ở ngoài đời khiến cho cậu khó mà đóng vai Oskar lúc quyết định trở thành người lớn. Do đó Schlöndorff phải thay đổi cái kết phim không như đoạn kết trong tiểu thuyết.
    Vai diễn của David thật sự nổi trội. Cậu bé đã lột tả một cách phi thường những tâm lý phức tạp, trong vai diễn trẻ con được đánh giá là “khó xơi” nhất xưa nay. Mọi người đều khẳng định, nếu không tìm được David Bennent thì không thể có phim The Tin Drum.
    The Tin Drum là một trong những bộ phim thành công nhất của Đức về mặt thương mại và giải thưởng. Nó chia sẻ giải Cành cọ Vàng tại LHP Cannes năm 1979, cùng với bộ phim Apocalypse Now (Ngày tận thế) của F.F.Coppola. Danh giá hơn cả là giải Oscar Phim nước ngoài hay nhất năm 1979.
    [​IMG]
    Cảnh bị tranh cãi nhất
    Nhưng càng nổi tiếng bao nhiêu, The Tin Drum càng bị chỉ trích dữ dội bấy nhiêu, bởi những cảnh mô tả tình dục một cách trần trụi trong phim. “Đặc biệt nguy hiểm” là những cảnh cậu bé David - vai một thanh niên 16 tuổi trong thân xác một đứa bé 3 tuổi - úp mặt trực diện vào bộ phận sinh dục của cô gái 16 tuổi, vai Maria do Katharina Thalbach đóng (khi ấy đã 24 tuổi). Tiếp theo David diễn cảnh liếm bột trái cây sủi bọt trên rốn của Maria, rồi sau đó có vẻ David quan hệ bằng miệng rồi làm tình với Maria trên giường. Còn một cảnh nữa mô tả Oskar quan sát cảnh bố mình làm tình với Maria ở phòng khách, cậu bé nổi cơn ghen nhảy xổ vào can thiệp.
    Từ năm 1980, phim The Tin Drum luôn bị kiểm duyệt gắt gao mỗi khi công chiếu, và sau đó bị ủy ban kiểm duyệt ở Ontario, Canada cấm, vì cho rằng bộ phim có tính khiêu dâm trẻ em. Tương tự, năm 1997, sau một phán quyết của thẩm phán tòa án quận, The Tin Drum bị cấm ở hạt Oklahoma, bang Oklahoma (Mỹ). Tất cả các bản video của The Tin Drum tại Oklahoma đều bị tịch thu. Một người thuê băng video của bộ phim bị đe dọa truy tố. Điều này dẫn tới một loạt phiên tòa đáng chú ý, bàn lại về giá trị của bộ phim nói chung và những cảnh gây tranh cãi nói riêng, lẫn vai trò của thẩm phán như là người kiểm duyệt. Cuối cùng bộ phim được minh oan, và hầu hết các bản video bị tịch thu được trả lại. Tới năm 2001 The Tin Drum có mặt hợp pháp tại Oklahoma. Sự kiện này đã được thuật lại trong bộ phim tài liệu Banned in Oklahoma (Bị cấm ở Oklahoma).
    Bản khai có tuyên thệ của đạo diễn
    Trong bản khai có tuyên thệ gửi tòa án tiểu bang Oklahoma ngày 22/4/1998, đạo diễn Schlöndorff đã giải thích cặn kẽ những gì ông và bộ phim bị kết tội.
    … Tôi biết được rằng có ba cảnh trong bộ phim The Tin Drum mà thành phố Oklahoma, viên biện lý quận Robert Macy, chánh cảnh sát và các sĩ quan cảnh sát, trong vụ kiện tụng này cho là bất hợp pháp. Những cảnh ấy có thể được xác định là cảnh nhà tắm, cảnh trên giường và cảnh phòng khách. Cả David Bennent lẫn Katharina Thalbach đều không khỏa thân trực diện trong các cảnh ấy, hay trong bất kỳ cảnh nào khác của bộ phim. Cả hai đều không phô bày bộ phận sinh dục hay bất cứ vùng nhạy cảm nào trong ba cảnh này, cũng như không có bất kỳ hành vi tình dục hay làm tình nào trong cả bộ phim.
    Trong cảnh hai nhân vật Oskar và Maria ở trong nhà tắm. Suốt thời gian đóng cảnh này, David không hề có bất kỳ sự tiếp xúc nào với bộ phận sinh dục của Katharina. Mà hoàn toàn ngược lại. Tất cả bộ phận sinh dục và mông của Katharina luôn luôn được che kín hoàn toàn bằng một miếng vải mỏng gọi là Duvetyne, giữ chặt đúng nơi bằng băng dính trong suốt. Tôi đảm bảo đó là một rào chắn đầy đủ, ngăn cản bất kỳ sự tiếp xúc nào của cơ thể từ đầu tới thân mình.
    Dù có nhiều ngụ ý về việc nhân vật Oskar hứng tình trong cảnh nhà tắm, nhưng cảnh này không nhằm mô tả, khắc họa, hay trình bày hành vi tình dục, mà trình bày hoàn cảnh nhân vật Oskar 16 tuổi lần đầu tiên nhìn thấy phụ nữ khỏa thân. Và phản ứng của cậu khi chạy ào tới nhân vật Maria, là nhằm tìm cách trở về (mang tính biểu tượng) nơi chốn an toàn trong tử cung, mà cậu đã có trải nghiệm trước khi ra đời, như đã được trình bày ở đầu phim.
    Cảnh hai nhân vật Oskar và Maria phải nằm chung giường trong đêm. Suốt thời gian đóng cảnh này, hai diễn viên cũng không hề có bất kỳ sự tiếp xúc nhạy cảm nào. Họ luôn luôn mặc đồ kín đáo. Khi Oskar xuất hiện trong một cảnh đặt cằm của cậu phía trên bụng, cách rốn của nhân vật Maria xấp xỉ 5 hay 7cm, rồi đến một cảnh khác có vẻ như hai người làm tình dưới tấm chăn. Tôi khẳng định, không có hành vi tình dục thực sự nào được mô tả trong cảnh ấy. Bất kỳ ý nghĩ nào cho rằng họ hoạt động tình dục, đều chỉ là sản phẩm tưởng tượng của người xem.
    Oskar được miêu tả trong phim là một nhân vật đang trải qua những thay đổi về cảm xúc, sinh lý và khả năng tự nhận thức. Nội dung của những cảnh này - giống như cả bộ phim - miêu tả sâu về bản chất và đặc tính cơ bản của sự phát triển các mối quan hệ xã hội, chính trị, kinh tế và lịch sử ở châu Âu thế kỷ 20. Để truyền tải những ý tưởng này đến với khán giả một cách có hiệu quả, thì điều cần thiết là phải sử dụng những cảnh có nhiều hình ảnh và kịch tính...
    Mọi chuyện đã rõ, tất cả những hình ảnh và kịch tính mà The Tin Drumbị dư luận phản ứng, hoàn toàn là kết quả từ ảo giác của người xem, được tạo ra bằng tài nghệ dàn dựng của đạo diễn và kỹ xảo của nghệ thuật làm phim. Những cảnh nhạy cảm đó thật sự quan trọng với bộ phim. Đó là lý do đạo diễn Schlöndorff không nhượng bộ bất cứ quốc gia nào muốn kiểm duyệt đòi cắt bỏ những cảnh đó. Ông thà chấp nhận mất thời gian giải trình hoặc bị cấm chiếu, chứ dứt khoát không chịu cắt, dù chỉ 1 giây.
     
  7. admin

    admin Administrator Staff Member

    Tham gia :
    16/04/2018
    Bài viết:
    7.966
    Lượt thích:
    9
    Điểm thành tích:
    70.725
    Bìa sách mới Cái Trống Thiếc:

    [​IMG]

    [​IMG]

    [​IMG]

    [​IMG]

    [​IMG]

    [​IMG][​IMG]
     
  8. admin

    admin Administrator Staff Member

    Tham gia :
    16/04/2018
    Bài viết:
    7.966
    Lượt thích:
    9
    Điểm thành tích:
    70.725
    GÜNTER GRASS: BỤT CHÙA NHÀ...
    người ưa gò mình sống theo một đạo lý nhất định sẽ ngậm ngùi tiếc nuối günter grass như tòa án lương tâm của nước đức thời hậu chiến. người kính phục thái độ dũng cảm thường xuyên lội ngược dòng mọi trào lưu áp đảo của đám đông trong xã hội, bất kể về chiến tranh vùng vịnh hay thiện cảm với v. putin, sẽ lắc đầu ngán ngẩm khi được biết ông lập lờ đến tận năm 2006 về chi tiết mới 17 tuổi đã cầm súng trong hàng ngũ ss tinh nhuệ của lính phát xít.
    günter grass, nhân cách khó định nghĩa ấy, ông bụt không thiêng đối với những đồng bào mình sống quá gần chùa ấy, thiên tài văn chương chỉ bán được sách chứ không nhiều người muốn đọc ấy - là ai?

    günter grass - con người mâu thuẫn từ trong nôi

    moshe zimmermann, nhà văn israel và hậu duệ của một chủng tộc gần như tàn lụi trong các lò thiêu người của phát xít đức, đã đưa ra nhận định sắc sảo trong một cuộc phỏng vấn trên radio đức: “sách của grass có sức cảm hóa mãnh liệt không chỉ về văn chương mà về khía cạnh lịch sử”.
    và ông cũng chỉ rõ phương thức mà grass chinh phục người đọc: là người đức từng sống trong đế chế quốc xã, grass đã không được phép lên tiếng phê phán một cách khách quan. “ông không thể làm việc đó với bàn tay sạch. tay ông đã nhúng chàm”.
    vâng, con người khó định tính ấy đã làm một người đứng bên cạnh mình và quan sát chính mình.
    günter grass sinh ra trong một gia đình mà cha sùng đạo tin lành, còn mẹ là tín đồ của một nhánh kitô giáo xứ kaszubi, tức wrzeszcz thuộc ba lan hôm nay.
    ngày ấy, năm 1927, thành phố danzig quê hương ông vừa thoát khỏi quá khứ đậm màu sắc phổ thì đã rơi vào ách thống trị của nước đức quốc xã, để rồi vào thời khắc cuối cùng của thế chiến ii được chính quyền xô viết trao vào tay ba lan, với hậu quả là đa số cư dân danzig gốc đức ở đây bị đẩy khỏi nơi chôn nhau cắt rốn của mình.
    mới 15 tuổi, ông tình nguyện vào lính đức mặc dù không thấy gì hấp dẫn từ tư tưởng hệ hitler, mà chỉ để thoát khỏi gia cảnh ngột ngạt. bị thương khi gia nhập ss và trở thành tù binh của mỹ, sau đó ông trở về düsseldorf (đức) học mỹ thuật tạo hình ở viện hàn lâm nghệ thuật nhưng chỉ sống được qua ngày bằng nghề ma cô canh cửa ở một quán rượu tăm tối trong phố cổ, cho dù đã có triển lãm cá nhân với tư cách họa sĩ và nghệ sĩ tạc tượng. ông học tiếp tại đại học mỹ thuật berlin, bỏ qua paris sinh sống rồi lại về berlin...
    một người đàn ông chính cống, nếm đủ và vượt qua mọi ba đào chìm nổi của thời cuộc, sống như lãng tử mà đàng hoàng với năng khiếu nghệ thuật trời cho? một hình mẫu thèm khát cho đa số mày râu trong chúng ta, các “giang hồ vặt - nghe tiếng cơm sôi đã nhớ nhà”? hay ta cần biết thêm vài chi tiết từ cuộc đời của con người đặc biệt ấy?
    người vợ đầu tiên của ông, sinh viên múa ballet anna schwarz người thụy sĩ, có với ông bốn người con. sau khi cưới hai năm, ông đưa gia đình trở lại paris đến năm 1960. và đây là đỉnh cao sớm sủa mà chói lọi của cây bút vừa chập chững vào nghề hay ít nhất cũng chưa thành danh günter grass: bản thảo tiểu thuyết đầu tay cái trống thiếc (die blechtrommel, được dương tường chuyển sang việt ngữ năm 2002) ra đời ở kinh đô ánh sáng.
    năm 1972 gia đình günter grass chia tay ở berlin, có lẽ liên quan đến mối tình vụng trộm của ông với nữ kiến trúc sư veronika schröter. sợi tơ này rồi cũng đứt đoạn khi nele krüger ra đời năm 1979, con gái của günter grass với biên tập viên ingrid krüger. cùng năm ấy ông cưới ute grunert, một nữ nhạc công đại phong cầm. từ năm 1986-1987 hai ông bà chung sống ở ấn độ, chủ yếu tại calcutta...

    günter grass - cây bút phá cách và phá lệ

    ta hãy rời bỏ những thông số ít nhiều vô hồn và bất lực khả dĩ khắc họa lờ mờ một con người tài hoa đã rời bỏ thế giới này, để chỉ còn duy nhất bận bịu với di sản lớn nhất được ông trao lại cho hậu thế, đó là sự nghiệp văn chương của ông, bắt đầu bằng tác phẩm trình làng cái trống thiếc.
    trước đó cây bút günter grass đã thử tay nghề với thơ, kịch phi lý và lời thoại cho ballet, nhưng chỉ với cái trống thiếc ông mới thật sự đặt chân và đặt dấu ấn mãnh liệt trên văn đàn. ở tuổi 31. muốn đo đếm được hết ý nghĩa của tác phẩm này, thiết tưởng nên tìm hiểu sâu hơn tình cảnh nước đức lúc nó chào đời.
    là phe đại bại trong thế chiến ii, dân tộc đức chưa hẳn rũ sạch được tư tưởng đại cường quốc từng mơ làm bá chủ địa cầu. và bài học đau đớn mà người đức đến tận hôm nay còn mang đâu đó trong lòng là câu hỏi: liệu họ đã thanh toán triệt để quá khứ đen tối, đã bộc bạch hết mọi cắn rứt lương tâm vì đã đem lại thảm họa cho gần hết châu âu và gần như thành công khi đưa dân tộc do thái đến bờ vực tuyệt chủng?
    nhưng cũng phải thành thực thú nhận với nhau một điều là không có dân tộc nào sẵn lòng vạch áo cho người xem lưng, không ai thích khoe cái mặt nhọ của mình cho bàn dân thiên hạ tọc mạch bình phẩm. đó chính là khuôn mặt xã hội đức từ ngày ra đời cộng hòa liên bang đức (cũ) 1949, một phần ít ỏi cũng đúng với cộng hòa dân chủ đức (cũ).
    sẽ thiếu công bằng khi chỉ nêu danh günter grass là người dũng cảm phá bỏ hàng rào húy kỵ đó, nhưng thực tế chưa có tác phẩm hậu chiến nào mổ xẻ được tâm lý người đức và thực trạng nước đức ngày đó một cách lạnh tanh mà trìu mến đến đẫm nước mắt như cái trống thiếc. tác phẩm này thuộc về bộ ba tiểu thuyết danzig, gồm cả mèo và chuột (katz und maus, 1961) và những tháng năm chó má (hundejahre, 1963), tuy chưa bao giờ nhảy được qua cái bóng của thành công đầu tiên. với bộ tiểu thuyết này, tác giả đã soi sáng thấu đáo đế chế thứ ba của chế độ phát xít từ trong ruột của nó.

    günter grass - cha đẻ của quái nhân oskar matzerath

    giờ đã đến lúc giở cuốn cái trống thiếc ra, nếu bạn đọc kính mến chưa có dịp.
    nhân vật tôi tự sự là một quái nhân dị dạng mang tên oskar matzerath, chào đời năm 1924, tình cờ cũng ở thành phố danzig, quê hương cha đẻ tinh thần của nó. oskar ra đời với trí lực đã hoàn toàn hoàn thiện của một người trưởng thành, và như để bù lại sự ưu ái quá đáng đó của tạo hóa, từ sinh nhật thứ ba trở đi nó cự tuyệt mọi quy luật sinh học và không lớn thêm phân nào. âu cũng là cơ duyên đầy may mắn để oskar, ở dạng một đứa bé mãi mãi dừng lại mức 3 tuổi, nhìn thế giới người lớn với ánh mắt của một thằng nhãi ranh từ dưới lên và miêu tả nó với trí óc sắc sảo không bị xung quanh bắt vở.
    nó có một vật bất ly thân là cái trống thiếc, và sức mạnh thần bí từ cái trống ấy giúp nó hình dung ra các sự kiện mà nó không hề tham dự, ví dụ như bà ngoại nó được thụ thai ra sao trên một luống khoai tây, sau này sinh ra mẹ nó. oskar thuật lại những chứng kiến ảo ấy, dĩ nhiên, bằng thứ giọng chói tai như cọ dùi lên trống thiếc, với ngôn ngữ quái đản của một sinh vật trưởng thành trong bộ dạng oắt con, thường bắt chuyện với chính mình và gọi mình là oskar. và oskar tự biết oskar là ai? “một thằng bú tí mẹ có cặp tai thính (...) với sự phát triển tinh thần đã hoàn tất từ khi lọt lòng mẹ và từ đó trở đi chỉ còn tự xác nhận mình (...)”. và do đã phát triển chỉn chu từ trong ra ngoài, oskar biết mình vượt trội mọi người trưởng thành trong thế giới của họ.
    câu chuyện tiếp diễn với những chi tiết và giai thoại phi lý hoặc đôi khi ngập tràn nhục cảm hay máu me tàn bạo đến mức ai không tự đọc sẽ khó tưởng tượng được lời giải nào lọt tai, trong đó có khả năng hét chói tai của oskar khiến các tấm kính ở gần vỡ nát. tất cả chấm dứt với chiến tranh, với trại điên giam giữ oskar, với một ngón tay người chết ngâm thuốc để oskar ngắm nhìn khi cầu nguyện...
    rùng mình gấp sách lại. và biết chắc ngay từ đầu, ngoài günter grass ra, không ai kể lại được câu chuyện nửa điên nửa tỉnh với một nghệ thuật câu chữ khiến người nghe dựng tóc gáy, song lại qua đó dựng được cho mình một bức tranh xã hội đức hậu chiến với mọi ngang trái và bi hài kịch, đến hôm nay vẫn làm người đức nhức đầu. và người đọc trót mở sách để rồi không thể gấp lại trước khi đọc dòng cuối cùng.

    günter grass - trọng tài đạo đức (?)

    sự nghiệp văn chương của günter grass không chỉ để lại dấu vết trong lòng người đọc ở các vùng sử dụng đức ngữ. sách của ông được dịch ra nhiều thứ tiếng, và những quái kiệt chữ nghĩa như salman rushdie hay john irving thú nhận vầng sóng âm thanh tỏa ra từ cái trống thiếc đã tạo ra năng lượng sáng tạo trong họ. giải nobel văn chương 1999 là một trong những xác nhận tài năng của ông.
    nhưng sẽ là một thiếu sót trầm trọng nếu không nhắc đến vị thế chính trị của con người günter grass trong xã hội đức đương đại. bởi trong đời sống đức, sự can thiệp của ông vào các động thái chính trị hầu như nặng ký hơn cả tài năng văn chương. vì những nhận xét sắc sảo và xác đáng mà ông được coi như một trọng tài đạo đức. khi cả nước đức ngại “há miệng mắc quai” đến nỗi không dám đả động đến dân do thái thì ông là người thẳng thắn phê phán chính sách bạo lực của quốc gia israel đồng minh. khi thủ tướng đức helmut kohl cùng tổng thống mỹ ronald reagan đến thăm nghĩa địa lính phát xít cũ ở bitburg (đức), günter grass là người của công chúng duy nhất nói ra những lời phản đối mãnh liệt nhất.
    nhưng rồi cũng đến ngày bóng đen quá khứ đuổi kịp ông. khi một số chi tiết đe dọa bị lôi ra ánh sáng, günter grass đã thú nhận trong một cuộc phỏng vấn trên nhật báo frankfurter allgemeine zeitung 2006 rằng ông từng đứng trong đội ngũ lính ss và lính tăng của phát xít đức.
    chủ đề này được mổ xẻ kỹ trong cuốn tự sự xuất bản ít lâu sau, mang đầu đề khi lột vỏ hành (beim häuten der zwiebel). ông tâm sự: “một áp lực khủng khiếp. sự im lặng của tôi trong chừng ấy năm là một trong những lý do khiến tôi viết cuốn này. phải nói ra thôi, đã đến lúc rồi”.
    günter grass đã im lặng quá lâu để giữ vị thế giảng đạo đức của mình? đã giấu giếm dĩ vãng để tránh nguy cơ bị trượt hoặc thậm chí bị rút lại giải nobel? quá nhiều câu hỏi sẽ không được trả lời thấu đáo nữa.
    chúng ta có được phép tự an ủi rằng mặt trời cũng có vết, rằng thái độ dũng cảm thú tội của ông, dù muộn, vẫn là một thái độ dũng cảm? và dù tấm gương đạo đức có vết ố, nhưng điều đó không làm giảm ánh hào quang của một sự nghiệp văn chương?
    vĩnh biệt ông.
     
  9. admin

    admin Administrator Staff Member

    Tham gia :
    16/04/2018
    Bài viết:
    7.966
    Lượt thích:
    9
    Điểm thành tích:
    70.725
    Diễn đàn tài liệu có mặt tại sự kiện ra mắt cuốn Cái Trống Thiếc:

    [​IMG]

    [​IMG]

    [​IMG]

    Trên tay cuốn Cái Trống Thiếc với chữ ký của dịch giả Dương Tường

    [​IMG]

    Một trang đặc biệt của Cái Trống Thiếc, với các hình dạng của cây thập tự do dịch giả Dương Tường sưu tầm và thêm vào cuốn sách

    [​IMG]
     
  10. admin

    admin Administrator Staff Member

    Tham gia :
    16/04/2018
    Bài viết:
    7.966
    Lượt thích:
    9
    Điểm thành tích:
    70.725
    Cái trống thiếc
    Gunter Grass
    Dương Tường dịch
    Bìa cứng - có áo.
    300k
    Nobel 1999
    ***
    Có hai cuốn sách tôi đọc khi trưởng thành khiến tôi sút hai cân là Tội ác và hình phạt (1982) và mới đây nhất là Cái trống thiếc. Thật lý thú là sau khi người ta đã chán nản nhiều sự, chán đến cả văn của mình mà rồi còn bị hấp dẫn đến mức đọc mấy đêm liền tù tì một cuốn sách gây sốc bởi có cảm giác bản thân bị bới móc và sỉ nhục.

    Xin trước hết nói rõ hơn khái niệm nhúc nhích. Văn chương từ Homerre tới giờ nói chung không tiến được mấy độ đường, nó khác hẳn với văn minh. Thậm chí tuyến tính không có mấy vai trò ở chỗ này. Và giữa những đỉnh khác nhau, ví như anh hùng ca Odisse với sử thi M’Nông Tây Nguyên mới phát hiện chẳng hạn, là thung lũng của những nhà văn thời vụ với rất nhiều tài năng và ảo tưởng làm nền. Nếu ta xếp các đỉnh đó theo lịch trình văn chương, ta sẽ vừa có cảm giác không hề có sự dịch chuyển lại vừa thấy rất khác. Tôi tạm gọi tính chất nhùng nhằng ấy là sự nhúc nhích trong khi chờ một hình dung từ đúng hơn.

    Cái thằng bé Oskar sinh ra trong một thời kỳ buộc nó phải khôn ranh sớm, nó sớm ý thức rằng cần phải ngụy trang để tồn tại bằng cách là sẽ không lớn nữa. Không chỉ trong chiến tranh, khi hòa bình được vãn hồi, nó định chui khỏi vỏ bọc 94cm bằng rất nhiều đau đớn, nhưng nó cay đắng nhận ra rằng, tốt hơn là cứ tiếp tục ngụy trang trước cả ông thầy lùn Bebra đã chỉ trích gay gắt sự ảo tưởng của nó. Nhờ vậy, nó mới ăn mày được kha khá sự thương cảm cùng với tí chút yêu thương của rất ít người. Và nó dùng luôn cái lùn, cái dị biệt để kiếm ăn trên sự nông nổi, sự thích thú với việc lấy cái xấu của đồng loại để cười, để che đậy cái xấu của mình giữa những con người được coi là lành mạnh. Nguồn gốc ra đời từ cái váy bốn tầng của bà ngoại Koljaizek - mẹ Oskar được xác định chắc chắn, còn ông ngoại - kẻ phóng hỏa thì đi từ xác định này đến ngày càng mơ hồ. Mô típ trở lại với chính cuộc đời nó, đứa trẻ có hai ông bố (một giả định, một pháp lý) và thằng con - nhà phân phối đá lửa chợ đen. Cái thật, cái đẹp thế hệ váy bốn tầng thì còn lòe nhòe tới cuối cùng với niềm tin ông ngoại tỷ phú vẫn sống bên Mỹ; còn thế hệ váy mini chết yểu; thế hệ làm tình bờ bụi thì sống khỏe, thế hệ nhà nghỉ giờ thì chán sống mà chết non. Hình như văn học trước thời Gunter có cất công đi tìm nguồn gốc con người, sự tìm chưa thấy thì đến lượt mình, Gunter ấn định tồn nghi bằng giả định để bận tâm viễn vọng vào điều nguy hiểm chết người là cái tha hóa - quả là một trí tuệ khôn ngoan. Bằng vào chỗ này thì tác giả có vẻ rất Đức? Nhưng ở chỗ cay đắng đến phẫn nộ xuyên suốt cả nghìn trang sách như một thứ nhạc cảm toàn tuyến thì xem ra ông nghiêng sang Ba Lan? Tôi bỗng nhớ lại sự nhập nhòa của văn học ngoại biên thời văn học Liên Xô còn khá sung sức với Anatoli Kim - một nhà văn Nga gốc Triều và càng tin vào cái điều tồn nghi từ khi tôi đọc anh ta: Phải chăng, nên chú mục tìm kiếm con người ở vùng biên cõi - nơi còn nhiều hoang hóa thì dễ hơn? Thì ra, Gunter Grass mới là tiên khởi và ông mới là người phát hiện ra tính phi biên giới trong thuộc tính người.

    Trên tiến trình văn minh có một mâu thuẫn thường trực giữa hai phạm trù Đạo đức truyền thống và Hành lang pháp lý (gọi tắt là Đạo- Lý) dành cho tự do của con người. Sự cãi vã không ngã ngũ của đạo - lý là “mảnh đất Trung Đông” dành cho chức nghiệp nhà văn, và ở chỗ này, G.Grass là một nhà văn chưởng môn phái. Oskar muốn không bị giết nên tố giác Jan Bronski - bố giả định mà nó rất yêu - với kẻ chiếm đóng, khiến ông ta bị bắn. Đạo đức truyền thống khiến ta sững sờ nhưng nhà văn thì lạnh lùng và ngô nghê dẫn chúng ta đi tiếp, khiến ta quên đi. Nhưng đến khi Oskar vốn ngấm ngầm hận ông bố pháp lý Alfred Matzerath đã rắp tâm đặt bẫy để Alfred sẽ nuốt chiếc huy hiệu đảng và sẽ chết; đến khi đó ta bỗng không thể yên tâm về cái ta đã đoan quyết về cái chết của bố giả định. Nếu không có chiến tranh thì không có sự “bất hiếu” kiểu ấy. Mà chiến tranh thì không phải do Oskar Trống gây ra, nó cũng không thừa người tình để có thể dùng làm vật phẩm báo hiếu bố pháp lý. Còn cái án ở phòng tuyến Đại Tây Dương, do nó không đi lấy cà phê khiến người yêu Raguna bị chết, thì chứng cứ ngoại phạm của nó là sự khôn ngoan - thứ hàng hóa duy nhất mà nó có được trong quá trình giao thiệp với con người. Cho đến trước Gunter Grass chưa ai huỵch toẹt ra sự thật phũ phàng là giáo lý thì ra chỉ chảy theo một chiều áp đặt. Sự vỡ òa ra này đưa ta từ chỗ phẫn nộ mà cay đắng lủi thủi trở về như những kẻ đê nhục tổ tông; trở về với cấu trúc vững chãi hay như người ta thường nói là thi pháp của tiểu thuyết, không thể choãi ra. Hình tượng nghệ thuật siêu phàm này, cùng với cách hỏi trống, kể chuyện bằng trống và đặc biệt là giọng hủy diệt thủy tinh không những tồn tại với tư cách ẩn dụ bện thừng toàn tuyến, nó còn khiến ta bất yên, gợi ra nhiều chiều nhưng chung cuộc thì thấy con người nhếch nhác đấy nhưng cũng thật đáng thương đấy, dù đó là bạn đọc bảo hoàng hơn vua hay những người dân chủ chúng ta.

    Tôi không rõ hình dung từ Cái áo khoác của Gôgôn có giông giống cấu trúc mở của tiểu thuyết đồ sộ Cái trống thiếc nhưng tôi thấy tiểu thuyết của G.Grass có một bão từ ghê gớm; một tí nhân xưng “thiếu nhất quán” của nó đủ làm nên cái duyên lạ lùng của Linh Sơn và không thể nói rằng cô em họ số đỏ này từ Sao Hỏa sinh ra; một tí cuốn sách tạp giao Goêth và Raputin hình như cũng sinh sôi nhiều chi phái? Đành rằng nó là thuộc tính của văn học, nhưng tôi muốn coi nó như một chứng chỉ văn bằng về sự nhúc nhích của văn chương sau khi Gunter Grass cho in Cái trống thiếc vào giữa thế kỷ XX và sau khi nó “được giải Nobel vào đúng giữa giao thừa hai thiên niên kỷ” - nói như dịch giả Dương Tường mà tôi đặc biệt cảm ơn bản tiếng Việt rất xuất sắc của ông.
     

Chia sẻ trang này