Ra mắt sách về lịch sử bệnh ung thư

"Lịch sử ung thư - Hoàng đế của bách bệnh" - sách đoạt giải Pulitzer năm 2011 - được bác sĩ Nguyễn Duy Sinh chuyển ngữ.
Lịch sử ung thư - Hoàng đế của bách bệnh là cuốn sách cung cấp các kiến thức về bệnh ung thư từ khi nó được Imhotep - thầy thuốc người Ai Cập - miêu tả lần đầu tiên vào hơn 4.000 năm trước. Cuốn sách là biên niên sử về một căn bệnh cổ xưa, và đến nay được đánh giá là một bệnh dịch khủng khiếp trong cuộc sống nhân loại.


Thông qua việc kiểm tra cách thức ung thư được mô tả và điều trị trong suốt chiều dài lịch sử, tác giả Siddhartha Mukherjee đã ghi lại sự tiến triển của các phương pháp điều trị. Trong thế kỷ 20, khi có thêm nhiều lựa chọn điều trị, các nhà khoa học đã tìm hiểu các đột biến di truyền cơ bản gây ra căn bệnh này.

Cuốn sách nỗ lực đi sâu phân tích cội rễ của căn bệnh bất trị này, để hiểu rõ đặc tính của nó, và để đánh tan "huyền thoại bí ẩn" về nó. Theo tác giả, cuốn sách này giúp trả lời câu hỏi muôn thuở của bệnh nhân: "Tôi sẵn sàng tiếp tục chiến đấu, nhưng tôi cần biết tôi đang chiến đấu với cái gì". Đồng thời, Siddhartha Mukherjee cũng đặt ra câu hỏi lớn: liệu ung thư có còn xâm chiếm tâm trí chúng ta trong tương lai không? Liệu có thể loại bỏ hoàn toàn căn bệnh này ra khỏi cơ thể và xã hội chúng ta không?

Theo dịch giả - bác sĩ Nguyễn Duy Sinh, Siddhartha Mukherjee diễn giải những kiến thức khoa học phức tạp bằng một thứ ngôn ngữ lôi cuốn và dễ hiểu. "Tìm hiểu về ung thư thông qua cuốn sách của Siddhartha Mukherjee, độc giả sẽ cảm thấy trân quý những nỗ lực không mệt mỏi của giới khoa học cũng như sự hy sinh cao cả của những người đã mắc ung thư", dịch giả chia sẻ.

Siddhartha Mukherjee là chuyên gia về ung thư, người Mỹ gốc Ấn, giảng dạy và nghiên cứu y khoa tại Đại học Columbia. Ông tốt nghiệp Đại học Stanford, Đại học Oxford, và Trường Y Harvard. Ông đã xuất bản các bài báo trên tạp chí Nature, Tạp chí Y học New England, New York Times và Cell. Cuốn Lịch sử ung thư – Hoàng đế của Bách bệnh được trao giải Pulitzer năm 2011 dành cho hạng mục sách phi hư cấu và được bình chọn là một trong 100 cuốn sách có ảnh hưởng nhất trong 100 năm qua theo tạp chí Time.

Ngày 15/9 vừa qua, bác sĩ Nguyễn Duy Sinh và bác sĩ Nguyễn Hữu Phúc - Phó trưởng bộ môn Ung thư Đại học Y Dược TP HCM - có buổi giao lưu ra mắt sách tại TP HCM. Buổi giao lưu tiếp theo dự kiến diễn ra tại Hà Nội vào ngày 13/10.

Chi Mai

 

review:

[LỊCH SỬ UNG THƯ]
Tại sao các phương pháp điều trị ung thư (hóa trị, xạ trị, phẫu thuật) ít hiệu quả, đôi khi gây ra tác dụng phụ?

Câu hỏi trên chắc sẽ động chạm nhiều người làm chuyên ngành. Mình cũng nghi ngờ chính câu hỏi này, tại sao người ta lại nói thế?

Lưu ý là gõ những dòng này là người không có chuyên môn, không được đào tạo chuyên ngành, nói chung đây chỉ là những suy nghĩ và đúc kết của RIÊNG cá nhân mình, mà nói theo kiểu “dân gian” thì đây là những dòng “chém gió” của mình sau quá trình tìm hiểu ít ỏi về “hoàng đế bách bệnh”: Ung Thư

---Dự án bom nguyên tử Mahattan:
Đây là dự án bắt đầu từ 1939, quy tụ nhiều nhà khoa học hàng đầu thế giới, với nhân lực hơn 130.000 người và chi phí hơn 2 tỷ USD thời đó (ước chừng tới 22 tỷ USD thời nay). Đến cuối cùng thành công bằng vụ thử ngày 16/07/1945.
Đây là dự án CÓ KẾ HOẠCH, CÓ MỤC TIÊU với nguồn lực hỗ trợ gần như vô hạn…và đã thành công. Dự án Mahattan là biểu tượng cho nhóm các nhà khoa học quan điểm là: Nghiên cứu khoa học phải CÓ MỤC ĐÍCH - CÓ KẾ HOẠCH, tận dụng mọi nguồn lực, mọi sáng tạo để đạt mục tiêu mà không cần chờ đợi các nghiên cứu KHOA HỌC CƠ BẢN.
Ngược lại, 1 số lớn các nhà khoa học ủng hộ việc nghiên cứu KHOA HỌC CƠ BẢN, rồi sau đó mới tìm cách ứng dụng nó để giải quyết các vấn đề thực tế cuộc sống. Điều đáng buồn là những nhà khoa học theo hướng này thường ít được để ý, ít được hỗ trợ, thậm chí bị vùi dập vì những công trình, những khám phá của họ có khi vài chục năm sau mới được HIỆN THỰC HÓA. Và cũng vì lý do là không có kế hoạch, không có mục tiêu rõ ràng nên không thể tính được hiệu quả, lợi ích trước mắt…
Nói cho dễ hình dung, người chăm sóc cây, hái quả sẽ được chú ý, ca ngợi nhiều hơn người chọn hạt giống, gieo hạt, xới đất, chăm sóc rễ…ĐỜI là vậy mà…
Các nhà khoa học nhiều khi nhận lầm đâu là NHÂN, đâu là QUẢ mà nhiều trường hợp còn phủ nhận việc thành công của mình là dựa trên thành quả-công trình nhiều lớp người đi trước….CON NGƯỜI là vậy mà…
Thử hỏi, nếu không có nền tảng khoa học cơ bản về Vật Lý lý thuyết, Vật Lý Lượng Tử, những hiểu biết về phóng xạ, phân hạch và điển hình nhất là phương trình huyền thoại E=mc^2 của Einstein thì dự án Mahattan có thành công không?¬
Vậy thực tế là KHOA HỌC ỨNG DỤNG phải dựa trên KHOA HỌC CƠ BẢN…
Một vài người thử nghiệm lung tung, rất nhiều trường hợp là ăn may, phát minh ra cái hay ho, nhưng những cái phức tạp như bom nguyên tử thì…ăn may kiểu gì? (Nếu có ăn may thì cũng ko kể lại hay để lại di sản được…hehe…)

---Nghiên cứu các phương pháp chữa trị ung thư cũng đã bắt đầu như dự án Mahattan vậy…
Các nhà khoa học, các bác sĩ đầu tiên áp dụng các phương pháp:
- Mổ xẻ tận gốc như William Stewart Halsted
- Xạ trị như Emil Grubbe…
- Hóa trị như Paul Ehrlich, Disney Farber
Nhưng tiếc rằng, không như dự án Mahattan, đã có nền tảng khoa học cơ bản làm trụ đỡ, các phương pháp Phẫu Thuật, Hóa Trị, Xạ Trị trên không dựa trên khoa học cơ bản về tế bào, ở đây cụ thể là tế bào ung thư.
Các phương pháp trên hầu như chỉ có hiệu quả khi Ung thư giai đoạn đầu, các tế bào ung thư còn tập trung 1 chỗ (khối u) và chưa di căn…
Nhiều thế hệ nhà khoa học, bác sĩ tâm huyết, dành cả đời nghiên cứu của mình tìm cách tiêu diệt tế bào ung thư bằng lý lẽ: “Tôi có nên từ chối cuộc chiến chống ung thư vì tôi không giải quyết được những cơ chế cơ bản của tế bào” (trang 177-Lịch sử ung thư)

Nghĩa là gần cả trăm năm, cho tới hiện nay, người ta vẫn “đối phó” với tế bào ung thư theo cách “cổ truyền” là bắt sâu, xịt thuốc, tỉa cành…

Nobel Y học năm nay, 2018 thuộc về James P. Allison và Tasuku Honjo trong nghiên cứu ức chế miễn dịch âm tính để tiêu diệt tế bào ung thư.
Một cuộc “cách mạng” trong điều trị ung thư theo như Hội Đồng Nobel và truyền thông khắp thế giới nói…Vì 2 ông đã đến gần, rất gần với khoa học cơ bản về tế bào.

Mình thì không lạc quan cho lắm. Nên mình dùng từ “rất gần”

Đa phần mọi người 2 từ nghe đơn giản là “Tế Bào” nhưng thực sự nó cực kỳ phức tạp, phải nói rằng mỗi tế bào là cả 1 vũ trụ phân tử, nguyên tử, các axit amin, enzyme, ADN, ATP rồi tỷ tỷ cách kết hợp giữa chúng với nhau mà đến nay khoa học vẫn còn hiểu biết rất rất rất ít (đáng ra cho thêm 20 chữ RẤT nữa ).
Mà lại còn khác nhau ở mỗi người, do điều kiện sống, sinh hoạt, thực phẩm, môi trường…nữa chứ….Nói chung là quá nhiều biến số mà quá ít hiểu biết…

Trả lời cho câu hỏi đầu bài của mình là:
DO khoa học cơ bản về tế bào, về cơ thể người CHƯA ĐỦ để hiểu rõ ngọn ngành, trong khi các phương pháp điều trị chưa đủ đào sâu đến gốc rễ của “Hoàng Đế”…Đó là thực tế mà nhiều người không chịu thừa nhận…(Lưu ý là chém gió thì dễ hơn nghiên cứu rất rất nhiều nha )

[Bổ sung thêm]
Nói theo cách ví von rất hay của bs https://www.facebook.com/beequy trong bài viết này:
https://www.facebook.com/notes/pham-nguyen-quy/cu%E1%BB%99c-chi%E1%BA%BFn-ung-th%C6%B0-l%C3%A0-cu%E1%BB%99c-chi%E1%BA%BFn-v%E1%BB%9Bi-ch%C3%ADnh-m%C3%ACnh/2014633975260045/

Thì tế bào ung thư giống như những cư dân bình thường trong cơ thể, nhưng “biến chất” thành tội phạm và rồi “hối lộ” các Cảnh Sát Miễn Dịch rồi lập băng nhóm, quậy phá khắp nơi.
Nếu tiêu diệt chúng bằng biện pháp mạnh (hóa trị, xạ trị, phẫu thuật) thì chỉ có thể loại trừ chúng ở giai đoạn chúng còn Nhi Đồng, mới có trong 1 khu vực nhỏ.
Nhưng nếu băng nhóm này đã lộng hành khắp nơi, mà bản chất của chúng ban đầu cũng là cư dân bình thường như các tế bào khác thì không tránh khỏi “chết hết” kể cả “dân lành” (các tế bào lành lặn - bình thường) nếu mạnh tay.
Nên điều kiện trước mắt, là mỗi người chúng ta muốn tránh bị “Hoàng Đế” ghé thăm thì thay đổi lối sống, tập các thói quen lành mạnh, bớt những thứ khiến kích hoạt sự “biến chất” của tế bào như: Thuốc lá, rượu bia, hóa chất, chất bảo quản, stress,…v.v…trên mạng có đầy lời khuyên, hehe…

Đôi dòng chém gió.
Cám ơn các bạn đã đọc.

Mình sửa từ "tác dụng phụ" thay cho từ "gây hại" theo một số góp ý

#khamnt
#chia_se
#lichsuungthu
HN, 16.10.2018

 

Cuộc chiến ung thư là cuộc chiến với chính mình

(Viết tặng các bệnh nhân đang chống chọi với căn bệnh ung thư, nhân ngày GS. Honjo Tasuku, Đại học Kyoto nhận giải Nobel Y học và Sinh lý học 2018 về những phát hiện liên quan tới điều trị miễn dịch)
Ung thư là một dạng “tham nhũng” xảy ra trong cơ thể con người, vốn là tập hợp của hàng tỷ tế bào nhỏ li ti với công việc/chức năng khác nhau. Trong căn bệnh này, những tế bào ung thư, giống như những “cán bộ biến chất” tăng sinh không kiểm soát, tạo thành những khối u bề thế chiếm hết đất sống và chất dinh dưỡng của tế bào thường. Cơ thể suy yếu kiệt quệ vì tế bào “thường dân” chẳng còn gì mà sống tiếp.
Những phương pháp tiêu diệt khối u như xạ trị, hóa trị kinh điển trước giờ đa số dựa trên nguyên tắc tấn công vào các phương tiện sinh trưởng, sinh sản của tế bào với hi vọng là tế bào tăng sinh càng nhanh càng dễ bị tiêu diệt. Như trong hóa trị, nguyên lý này là cơ sở của việc truyền thuốc gây độc tế bào một đợt vài ngày và nghỉ 2-3 tuần rồi truyền thuốc tiếp. Tế bào “ăn tham chết trước, ăn ít chết sau”, và cơ thể sẽ hồi phục trong 2-3 tuần đó để chuẩn bị trận đánh kế tiếp. Sau vài đợt “nhạy thuốc” như vậy khối u sẽ teo nhỏ đi và bệnh được kiểm soát.
Lý thuyết là vậy nhưng thật ra có nhiều loại ung thư khác nhau và độ nhạy với các loại thuốc cũng khác nhau. Có nhiều loại ung thư rất nhạy với hóa trị như Lymphoma, Germinoma,… nhưng cũng có những loại kém nhạy hơn; khi đó hiệu quả điều trị không được cao bằng.
Cốt lõi của vấn đề vẫn nằm ở chỗ rất khó phân biệt tế bào ung thư với tế bào thường, cũng như chuyện các cán bộ tham nhũng đều từ thường dân mà ra, thoạt nhìn mặt ai cũng na ná nhau. Cùng với tiến bộ khoa học người ta đã phát hiện thêm nhiều đặc tính khác biệt của khối u để nhắm đích tấn công chuẩn xác hơn, ít ảnh hưởng tới tế bào thường hơn. Giống như ông nào nhiều ruộng đất, đi xe xịn với phong cách cửa quyền sẽ bị đưa vào tầm ngắm để loại bỏ hữu hiệu hơn là bỏ bom giết nhầm dân thường.
Tuy nhiên, có một hiện tượng quái lạ không có lời giải suốt vài chục năm qua là trong khối u có khá nhiều tế bào miễn dịch xâm nhập vào nhưng lại ở trạng thái bất hoạt. Nó được ví như cả nhóm cảnh sát chuyên dẹp loạn nhưng khi vào đến sào huyệt lại đắp chăn nằm ngủ! Giáo sư James P Allison (Mỹ) và Tasuku Honjo (Nhật) là 2 người đầu tiên tìm ra nguyên nhân tại sao như vậy. Hóa ra, các tế bào ung thư sử dụng một nhóm tín hiệu để “đi đêm” và ru ngủ bọn cảnh sát miễn dịch. Cụ thể hơn, đó là các tương tác tế bào liên quan tới các phân tử có tên CTLA-4 và PD-1 làm tế bào miễn dịch xem khối u như là “người nhà” và không tấn công loại trừ nữa. Trong lâm sàng, các thuốc ức chế “giao tiếp ngầm” nói trên như nivolumab, pembrolizumab (kháng PD-1), hay ipilimumab (kháng CTLA-4)…đã được nghiên cứu phát triển dưới tên gọi chung là thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch (immune checkpoint inhibitor, ICI), giúp các chú cảnh sát bỏ được những bùa mê để tiếp tục công việc thay trời hành đạo.


Hình minh họa. Tế bào miễn dịch (T cell) nhận “hối lộ” qua cặp tín hiệu PD-1 và PD-L1, im re “công nhận” tế bào ung thư là “người nhà” . Thuốc kháng PD-1 hoặc PD-L1 làm hệ miễn dịch nhận ra kẻ địch và vùng lên chiến đấu!
Ở nhiều loại bệnh như ung thư phổi, melanoma, ung thư thận, ung thư bàng quang, ung thư đầu mặt cổ, ung thư Hodgkin Lymphoma,…ICI đã chứng minh được hiệu quả tốt hơn hóa trị thông thường, được đưa vào sử dụng với chi trả từ bảo hiểm và thay đổi cục diện điều trị ung thư trên toàn thế giới chỉ trong thời gian ngắn. Gần đây, ung thư đại tràng, ung thư dạ dày, ung thư tử cung…cũng có thể được kiểm soát tốt nếu bệnh nhân có các đặc điểm sinh học phù hợp với dự đoán nhạy với thuốc miễn dịch. Tuy nhiên, xin nhấn mạnh chữ NẾU vì không phải thuốc miễn dịch này có tác dụng với tất cả các loại ung thư, hay với tất cả mọi người. Là bác sĩ có kinh nghiệm sử dụng và tham gia vài thử nghiệm lâm sàng với thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch tại Đại học Kyoto, mình thấy vẫn còn khá nhiều bệnh nhân mà hệ miễn dịch không kích hoạt để đánh lại ung thư khi dùng thuốc này. Hệ miễn dịch “bị trơ” hoặc quá yếu có thể do nhiều yếu tố (ví dụ, tế bào ung thư sử dụng hàng tá “thẻ bài” ru ngủ tế bào miễn dịch mà thuốc chỉ xử lý được vài cái, thuốc có thể bị lờn,...) và vẫn cần làm thêm nhiều nghiên cứu để tìm ra nguyên nhân, từ đó chọn lọc nhóm bệnh nhân có khả năng hưởng lợi nhiều nhất từ những điều trị còn mắc tiền này.
Nhận ra những kẻ phản thùng trong chính cơ thể mình là điều không dễ. “Đánh chuột mà không vỡ bình” là mục tiêu, ước mơ không hề sai trong điều trị ung thư, và các bác sĩ và các nhà khoa học vẫn đang ngày đêm tìm tòi thêm cách mới. Để nâng cao hiệu quả điều trị, ngoài thuốc men và chiến lược phối hợp các vũ khí điều trị, bệnh nhân cần hiểu rằng cuộc chiến với ung thư là cuộc chiến với chính mình, từ việc tuân thủ phác đồ điều trị, bỏ thuốc lá rượu bia cho tới chăm chỉ tập thể dục và ăn ngủ điều độ,….Tất cả những việc trên đều liên quan tới việc thay đổi chính mình; đó là một cuộc đấu tranh chống lại thói quen/tính ì của bản thân mà tế bào ung thư sợ nhất là ý chí và thay đổi đó!


FB Pham Nguyen Quy