Review Để không phạm sai lầm by Jordan Ellenberg (Nguyễn Trung Hiếu, Vũ Phan dịch)

Để không phạm sai lầm by Jordan Ellenberg (Nguyễn Trung Hiếu, Vũ Phan dịch)

Nếu doanh nghiệp của bạn gặp nhiều vấn đề mà vẫn chạy được, thì bạn nên làm gì? Chả nên làm gì cả, thậm chí nên “bọc áo giáp” tiếp cho ông chủ,

Trong Thế Chiến II, phe Đồng Minh đã theo dõi các vết đạn trên những chiếc máy bay bị Đức quốc xã bắn trúng.

Kết quả trông giống như hình nhé. Họ cố gia công những chiếc máy bay, cải thiện chỗ bị bắn trúng nhiều để chúng có thể chịu đựng được tốt hơn thế nữa. Tư duy lúc ấy là gia cố vào những nơi tập trung nhiều chấm đỏ và cả trên bề mặt nữa, ấy là một suy luận hợp lý. Sau cùng thì, ấy là những chỗ bị bắn nhiều nhất mà.

Song Abraham Wald, một nhà toán học lại đưa ra một kết luận khác: các chấm đỏ ấy chỉ nói lên tổn thất của chiếc máy bay có thể trở về căn cứ thôi. Thay vào đó, họ nên cải thiện những chỗ không có chấm nào ấy, bởi đó là nơi mà khi ăn đạn máy bay sẽ rụng ngay.

---

Khá nhiều người nghi ngờ về tính xác thực của câu chuyện thì xin kể lại đôi chút )

Abraham Wald là một người Do Thái bị quân Đức Quốc Xã săn lùng trong thế chiến thứ 2. Anh tham gia nhóm nghiên cứu thống kê SRG - là một chương trình bí mật móc nối sức mạnh tổng hợp của các nhà thống kê Hoa Kỳ với nỗ lực chiến tranh.

Quay trở lại vấn đề của việc tính sắc xuất máy bay rơi nhằm đưa ra giải pháp gia cố lại máy bay. Câu hỏi là, để giúp máy bay khó bị đối phương bắn hạ, ta sẽ tăng cường giáp cho nó. Nhưng lớp vỏ giáp khiến máy bay nặng hơn và chiếc máy bay nặng hơn sẽ khó di chuyển + tốn nguyên liệu. Bọc nhiều là vấn đề, bọc ít cũng là vấn đề. Quân đội đến gặp SRG với một vài dữ liệu họ cho là có thể hữu dụng. Khi các máy bay chiến đấu Mỹ quay trở lại sau khi tham chiến, chúng phủ đầy lỗ đạn, nhưng những lỗ đạn này không phân bố đều, chủ yếu phần thân nhiều đạn, còn ở động cơ thì không có mấy.

Trả lời cho câu hỏi này, ngược lại với suy nghĩ của số đông ( ý là gia cố thêm ở những chỗ hay trúng đạn), thì Wald đưa ra câu trả lời là chả cần gia cố những chỗ hay trúng đạn làm gì, hãy bọc giáp ở những nơi không có lỗ đạn: động cơ.

Sự sáng suốt của Wald nằm ở chỗ: những lỗ đạn còn thiếu nằm ở đâu. Việc nhiều máy bay quay trở lại căn cứ với phần thân lỗ chỗ vết đạn là một bằng chứng mạnh mẽ rằng trúng đạn ở những chỗ này vẫn chấp nhận được. Tương tự việc đến phòng hồi sức cấp cứu, bạn sẽ trông thấy số người bị bắn ở chân nhiều hơn rất nhiều so với số người bị bắn ở ngực, đó là vì những người bị bắn ở ngực ko thể nào qua khỏi.
FB Nguyễn Cảnh Bình