PDF Giáo trình tài chính quốc tế, dùng cho sinh viên khối ngành kinh tế, Lê thị Mai Hương, Trần Văn Hùng

Giáo trình tài chính quốc tế, dùng cho sinh viên khối ngành kinh tế, Lê thị Mai Hương, Trần Văn Hùng, Nguyễn Thị Châu Long

 

MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU............................................................................................3
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.....................................................................5
Chương 1: TỔNG QUAN VỀ TÀI CHÍNH QUỐC TẾ.....................15
1.1. KHÁI NIỆM VÀ LỊCH SỬ HÌNH THÀNH TÀI CHÍNH
QUỐC TẾ........................................................................................15
1.1.1. Khái niệm..............................................................................15
1.1.2. Lịch sử hình thành tài chính quốc tế.....................................17
1.1.2.1. Cơ sở hình thành......................................................17
1.1.2.2. Quá trình phát triển...................................................17
1.1.3. Nội dung hoạt động của tài chính quốc tế..............................18
1.1.3.1. Nội dung theo hình thức vận động của các luồng
tiền vốn quốc tế.....................................................................18
1.1.3.2. Nội dung theo chủ thể tham gia hoạt động tài
chính quốc tế.........................................................................18
1.2. MỞ CỬA KINH TẾ VÀ VẤN ĐỀ TÀI CHÍNH QUỐC TẾ...........19
1.2.1. Sự phát triển của thương mại quốc tế....................................19
1.2.1.1. Xu hướng tăng trưởng của thương mại quốc tế..........19
1.2.1.2. Những lợi ích và rủi ro trong hoạt động thương
mại quốc tế............................................................................20
1.2.1.3. Chỉ số đo lường độ mở của nền kinh tế....................23
1.2.2. Tài chính quốc tế trong nền kinh tế mở.................................28
1.2.2.1. Thương mại quốc tế ngày càng phát triển so với
thương mại nội địa.................................................................28
1.2.2.2. Xu hướng toàn cầu hóa các thị trường tài chính..........28
1.3. VAI TRÒ QUAN TRỌNG CỦA TÀI CHÍNH QUỐC TẾ
TRONG NỀN KINH TẾ MỞ...................................................................29
1.3.1. Lợi ích và rủi ro của việc toàn cầu hóa thị trường tài chính.........29
1.3.1.1. Những lợi ích............................................................29
1.3.1.2. Những rủi ro.............................................................29
9
1.3.2. Các lý do phải nghiên cứu vấn đề tài chính quốc tế..............30
1.4. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH
QUỐC GIA.............................................................................................31
1.4.1. Quản trị công ty đa quốc gia (MNC).....................................31
1.4.1.1. Khái niệm công ty đa quốc gia (MNC)...................`31
1.4.1.2. Quản trị công ty đa quốc gia....................................31
1.4.1.3. Cấu trúc quản trị công ty đa quốc gia.......................31
1.4.2. Các hoạt động kinh doanh quốc tế của các MNC..................32
1.4.2.1. Thương mại quốc tế..................................................32
1.4.2.2. Cấp bằng sáng chế....................................................33
1.4.2.3. Nhượng quyền kinh doanh.......................................33
1.4.2.4. Liên doanh................................................................33
1.4.2.5. Thâu tóm các hoạt động hữu hiệu............................33
1.4.2.6. Thiết lập các công ty con mới tại nước ngoài..........33
TÓM TẮT CHƯƠNG 1..........................................................................34
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG 1............................................................34
Chương 2: CÔNG CỤ TÀI CHÍNH.....................................................35
2.1. THỊ TRƯỜNG NGOẠI HỐI...........................................................35
2.1.1. Khái niệm ngoại hối...............................................................35
2.1.2. Khái niệm thị trường ngoại hối..............................................37
2.1.3. Các chức năng của thị trường ngoại hối................................39
2.1.4. Các thành viên tham gia thị trường........................................40
2.1.5. Các thị trường bộ phận...........................................................42
2.2. TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI.........................................................................43
2.2.1. Định nghĩa..............................................................................43
2.2.2. Phân loại.................................................................................43
2.2.3. Các phương pháp yết tỷ giá...................................................45
2.2.3.1. Yết tỷ giá trực tiếp (yết giá ngoại tệ trực tiếp).........45
2.2.3.2. Yết tỷ giá gián tiếp...................................................45
2.2.4. Tỷ giá mua, tỷ giá bán và chênh lệch tỷ giá...........................46
2.2.4.1. Tỷ giá mua, tỷ giá bán..............................................46
2.2.4.2. Chênh lệch tỷ giá......................................................46
2.2.5. Tỷ giá nhà môi giới................................................................48
10
2.3. KINH DOANH TỶ GIÁ TRÊN THỊ TRƯỜNG TIỀN TỆ.............49
2.3.1. Nguyên nhân dẫn đến hoạt động kinh doanh chênh
lệch tỷ giá................................................................................. 49
2.3.2. Kinh doanh chênh lệch tỷ giá.................................................50
2.4. TỶ GIÁ CHÉO................................................................................51
2.4.1. Khái niệm...............................................................................51
2.4.2. Lý do tồn tại...........................................................................52
2.4.3. Các trường hợp xác định tỷ giá chéo.....................................53
2.5. CÁC PHÁI SINH TIỀN TỆ.............................................................58
2.5.1. Thị trường giao ngay..............................................................58
2.5.1.1. Khái niệm giao dịch ngoại hối giao ngay.................58
2.5.1.2. Phạm vi áp dụng.......................................................58
2.5.2. Thị trường kỳ hạn..................................................................60
2.5.2.1. Khái niệm giao dịch ngoại hối kỳ hạn......................60
2.5.2.2. Tỷ giá kỳ hạn............................................................60
2.5.3. Ứng dụng giao dịch ngoại hối kỳ hạn....................................61
2.5.4. Thị trường hoán đổi................................................................63
2.5.4.1. Khái niệm.................................................................63
2.5.4.2. Đặc điểm...................................................................63
2.5.4.3. Tỷ giá hoán đổi.........................................................63
2.5.4.4. Ứng dụng giao dịch hoán đổi ngoại hối...................64
2.5.5. Thị trường quyền chọn...........................................................65
2.5.5.1. Khái niệm.................................................................65
2.5.5.2. Đối tượng tham gia, tỷ giá và phí hợp đồng
quyền chọn...........................................................................66
2.5.5.3. Mục đích...................................................................67
TÓM TẮT CHƯƠNG 2..........................................................................67
CÂU HỎI ÔN TẬP..................................................................................67
Chương 3: LÝ THUYẾT KINH DOANH QUỐC TẾ........................69
3.1. VAI TRÒ CỦA CHÍNH PHỦ TRONG ĐIỀU HÀNH TỶ GIÁ
HỐI ĐOÁI ...............................................................................................69
3.1.1. Các chế độ tỷ giá...................................................................70
3.1.1.1. Chế độ tỷ giá cố định Bretton Woods (7/1944).........70
3.1.1.2. Chế độ tỷ giá thả nổi hoàn toàn................................70
11
3.1.1.3. Chế độ tỷ giá thả nổi có quản lý (chế độ thả nổi
hoàn toàn)..............................................................................70
3.1.1.4. Chế độ tỷ giá neo cố định.........................................71
3.1.2. Sự can thiệp của Chính phủ...................................................71
3.2. LÝ THUYẾT NGANG GIÁ SỨC MUA.........................................72
3.2.1. Khái quát lý thuyết ngang giá sức mua.................................72
3.2.2. Xác định phần bù tỷ giá giao ngay........................................72
3.2.3. Cơ sở hợp lý xác định ngang giá sức mua.............................74
3.3. LÝ THUYẾT NGANG GIÁ LÃI SUẤT (INTEREST RATE
PARITY - IRP)........................................................................................75
3.3.1. Khái quát lý thuyết ngang giá lãi suất....................................75
3.3.2. Xác định phần bù tỷ giá kỳ hạn..............................................75
3.3.3. Quan hệ giữa tỷ giá và lãi suất...............................................77
3.4. HIỆU ỨNG FISHER........................................................................77
3.4.1. Khái quát hiệu ứng Fisher quốc tế (IFE)................................77
3.4.2. Nội dung.................................................................................77
3.4.3. So sánh giữa PPP và IRP........................................................78
3.4.5. So sánh giữa lý thuyết PPP, IRP và IEF.................................79
TÓM TẮT CHƯƠNG 3..........................................................................81
CÂU HỎI ÔN TẬP..................................................................................81
Chương 4: QUẢN TRỊ RỦI RO HỐI ĐOÁI.......................................83
4.1. DỰ BÁO TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI.........................................................83
4.1.1. Nhận dạng rủi ro tỷ giá hối đoái............................................83
4.1.2. Tác động của rủi ro tỷ giá hối đoái........................................84
4.1.2.1. Tác động đến năng lực cạnh tranh của doanh
nghiệp....................................................................................84
4.1.2.2. Tác động đến khả năng chịu đựng của doanh
nghiệp....................................................................................84
4.1.3. Các động cơ dự báo tỷ giá......................................................85
4.1.4. Các kỹ thuật dự báo...............................................................85
4.1.4.1. Dự báo kỹ thuật........................................................85
4.1.4.2. Dự báo cơ bản..........................................................86
4.1.4.3. Dự báo dựa vào thị trường.......................................88
4.1.4.4. Dự báo hỗn hợp........................................................88
12
4.2. ĐO LƯỜNG RỦI RO DAO ĐỘNG TỶ GIÁ..................................90
4.2.1. Đo lường rủi ro giao dịch.......................................................90
4.2.2. Đo lường rủi ro kinh tế...........................................................94
4.2.3. Đo lường rủi ro quy đổi.........................................................96
4.3. QUẢN TRỊ RỦI RO GIAO DỊCH..................................................97
4.4. QUẢN TRỊ RỦI RO KINH TẾ......................................................104
4.5. QUẢN TRỊ RỦI RO QUY ĐỔI..................................................... 110
TÓM TẮT CHƯƠNG 4........................................................................ 110
CÂU HỎI ÔN TẬP................................................................................ 111
Chương 5: QUẢN TRỊ NỢ VÀ TÀI SẢN NGẮN HẠN................... 112
5.1. TÀI TRỢ THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ........................................... 112
5.1.1. Các phương thức thanh toán trong thương mại quốc tế....... 112
5.1.1.1. Trả trước................................................................. 113
5.1.1.2. Thư tín dụng (L/C)................................................. 113
5.1.1.3. Hối phiếu................................................................ 116
5.1.1.4. Ủy thác................................................................... 116
5.1.1.5. Tài khoản mở, ghi sổ.............................................. 117
5.1.2. Các hình thức tài trợ thương mại......................................... 118
5.1.2.1. Tài trợ các khoản phải thu...................................... 118
5.1.2.2. Bao thanh toán tương đối....................................... 119
5.1.2.3. Tín dụng thư...........................................................120
5.1.2.4. Hối phiếu................................................................123
5.1.2.5. Tài trợ vốn luân chuyển..........................................129
5.1.2.6. Tài trợ trung hạn cho tư liệu sản xuất.....................130
5.1.2.7. Thương mại đối lưu................................................131
5.2. TÀI TRỢ NGẮN HẠN..................................................................131
5.2.1. Nguồn tài trợ nước ngoài.....................................................132
5.2.2. Tài trợ bằng ngoại tệ............................................................132
5.2.3. Xác định lãi suất tài trợ hiệu dụng.......................................132
5.2.4. Các tiêu chuẩn được xem xét trong quyết định tài trợ.........133
5.2.4.1. Ngang giá lãi suất...................................................133
5.2.4.2. Tỷ giá kỳ hạn..........................................................136
5.2.4.3. Dự báo tỷ giá hối đoái............................................137
5.2.4.4. Sử dụng tỷ giá kỳ hạn hòa vốn...............................138
13
5.2.4.5. Sử dụng các phân bố xác suất................................139
5.2.5. Tài trợ danh mục đầu tư tiền tệ............................................141
5.3. QUẢN TRỊ TIỀN MẶT QUỐC TẾ...............................................141
5.3.1. Quản trị vốn lưu động đa quốc gia.......................................142
5.3.2. Quản trị tiền mặt tập trung...................................................143
5.3.3. Kỹ thuật tối ưu hóa dòng tiền...............................................145
5.3.4. Những phức tạp trong tối ưu hóa dòng tiền.........................145
5.3.4.1. Các đặc tính liên quan đến công ty.........................145
5.3.4.2. Những hạn chế của Chính phủ...............................145
5.3.4.3. Những đặc tính của hệ thống ngân hàng................145
5.3.4.4. Nhận thức không thích đáng về việc tối ưu hóa
dòng tiền..............................................................................146
5.3.4.5. Sự sai lệch trong báo cáo kết quả kinh doanh
của công ty con....................................................................146
5.3.5. Đầu tư tiền mặt thặng dư......................................................147
TÓM TẮT CHƯƠNG 5........................................................................151
CÂU HỎI ÔN TẬP................................................................................151
Chương 6: QUẢN TRỊ NỢ VÀ TÀI SẢN DÀI HẠN.......................152
6.1. CHI PHÍ VỐN CỦA CÔNG TY.....................................................152
6.1.1. Khái quát về chi phí vốn và xác định chi phí vốn................152
6.1.1.1. Khái quát chi phí vốn.............................................152
6.1.1.2. Xác định chi phí vốn..............................................152
6.1.2. Phân biệt chi phí vốn công ty nội địa và MNC....................156
6.1.3. Chi phí vốn qua các quốc gia...............................................157
6.1.4. Chi phí vốn của các dự án đầu tư nước ngoài......................158
6.2. CẤU TRÚC VỐN ĐA QUỐC GIA................................................159
6.2.1. Khái quát về cấu trúc vốn....................................................159
6.2.2. Quyết định cấu trúc vốn của MNC......................................160
6.2.3. Tài trợ vốn cho công ty con và công ty mẹ..........................160
6.3. TÀI TRỢ DÀI HẠN.......................................................................162
6.3.1. Quyết định tài trợ dài hạn.....................................................162
6.3.2. Chi phí tài trợ vốn vay dài hạn.............................................162
6.3.3. Giảm rủi ro tỷ giá hối đoái...................................................164
6.4. Quản trị rủi ro lãi suất bằng vốn vay...............................................165
14
6.4.1. Sử dụng khoản vay song song để phòng vệ rủi ro...............165
6.4.2. Hoán đổi rủi ro lãi suất Vanila đơn giản..............................169
TÓM TẮT CHƯƠNG 6........................................................................170
CÂU HỎI ÔN TẬP................................................................................171
Chương 7: HOẠCH ĐỊNH NGÂN SÁCH VỐN CỦA CÔNG TY
ĐA QUỐC GIA....................................................................................172
7.1. ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI MNC................................172
7.1.1. Động cơ cho đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)...................172
7.1.2. Các lợi ích của tính đa dạng quốc tế....................................173
7.1.3. Quan điểm của Chính phủ nước chủ nhà về FDI.................174
7.1.4. Các điều kiện áp đặt của Chính phủ khi thu hút FDI...........175
7.2. HOẠCH ĐỊNH NGÂN SÁCH VỐN ĐA QUỐC GIA..................175
7.2.1. Quan điểm của công ty con và công ty mẹ..........................175
7.2.2. Điều kiện cần để hoạch định ngân sách vốn đa quốc gia......176
7.2.3. Các nhân tố tác động khác...................................................177
7.2.4. Đánh giá dự án đầu tư vốn đa quốc gia trong điều kiện
rủi ro...............................................................................................181
7.3. QUẢN LÝ VÀ KIỂM SOÁT CÔNG TY QUỐC TẾ.....................185
7.3.1. Quản lý công ty quốc tế.......................................................185
7.3.2. Các yếu tố tác động đến việc định giá công ty mục tiêu......187
7.3.3. Quy trình định giá công ty quốc tế.......................................187
7.3.4. Các quyết định để kiểm soát công ty...................................190
7.4. PHÂN TÍCH RỦI RO QU ỐC GIA ĐẾN HOẠCH ĐỊNH
NGÂN SÁCH VỐN..............................................................................191
7.4.1. Những vấn đề chung về phân tích rủi ro quốc gia...............191
7.4.2. Các yếu tố của rủi ro quốc gia..............................................191
7.4.3. Các kỹ thuật đánh giá rủi ro quốc gia..................................192
7.4.4. Đo lường rủi ro quốc gia......................................................192
7.4.5. Kết hợp rủi ro trong hoạch định ngân sách vốn...................193
7.4.6. Ngăn cản các tiếp quản của nước chủ nhà...................................194
TÓM TẮT CHƯƠNG 7........................................................................195
CÂU HỎI ÔN TẬP................................................................................195
TÀI LIỆU THAM KHẢO.....................................................................197
PHỤ LỤC 1: KÝ HIỆU TIỀN TỆ QUỐC TẾ.......................................198