PDF Giáo trình dẫn luận ngôn ngữ, dành cho sinh viên ngành tiếng Anh, Phạm Thị Hằng

Giáo trình dẫn luận ngôn ngữ, dành cho sinh viên ngành tiếng Anh, Phạm Thị Hằng

 

MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU ........................................................................................... 3
MỤC LỤC ................................................................................................. 5
Chƣơng I: BẢN CHẤT, CHỨC NĂNG CỦA NGÔN NGỮ ................ 9
1. KHÁI NIỆM NGÔN NGỮ VÀ MỘT SỐ KHÁI NIỆM CÓ
LIÊN QUAN .............................................................................................. 9
1.1. Khái niệm ngôn ngữ ....................................................................... 9
1.2. Một số khái niệm có liên quan đến ngôn ngữ ............................... 10
2. BẢN CHẤT CỦA NGÔN NGỮ ......................................................... 12
2.1. Các quan điểm khác chủ nghĩa Mác về bản chất của ngôn ngữ .......... 12
2.2. Quan điểm của chủ nghĩa Mác về bản chất của ngôn ngữ ........... 14
3. CHỨC NĂNG CỦA NGÔN NGỮ ...................................................... 14
3.1. Ngôn ngữ là phƣơng tiện giao tiếp trọng yếu nhất của con ngƣời....... 14
3.2. Ngôn ngữ là phƣơng tiện của tƣ duy ............................................ 15
Chƣơng II: NGUỒN GỐC VÀ SỰ PHÁT TRIỂN CỦA NGÔN
NGỮ ........................................................................................................ 17
1. NGUỒN GỐC CỦA NGÔN NGỮ ...................................................... 17
1.1. Một số giả thuyết về nguồn gốc của ngôn ngữ ............................. 17
1.2. Vấn đề nguồn gốc ngôn ngữ theo chủ nghĩa duy vật biện chứng ........ 19
2. SỰ PHÁT TRIỂN CỦA NGÔN NGỮ ................................................ 21
2.1. Quá trình phát triển của ngôn ngữ ................................................ 21
2.2. Cách thức phát triển của ngôn ngữ ............................................... 22
2.3. Dự báo xu hƣớng phát triển của ngôn ngữ nhân loại ................... 23
Chƣơng III: HỆ THỐNG VÀ KẾT CẤU CỦA NGÔN NGỮ ........... 26
1. KHÁI NIỆM HỆ THỐNG VÀ KẾT CẤU .......................................... 26
1.1. Hệ thống ........................................................................................ 26
1.2. Kết cấu .......................................................................................... 26
6
2. CẤU TẠO CỦA HỆ THỐNG NGÔN NGỮ ...................................... 27
2.1. Các cách phân chia hệ thống ngôn ngữ ........................................ 27
2.2. Các loại đơn vị chủ yếu của ngôn ngữ .......................................... 27
Chƣơng IV: NGÔN NGỮ LÀ MỘT HỆ THỐNG TÍN HIỆU
ĐẶC BIỆT .............................................................................................. 34
1. PHÂN BIỆT TÍN HIỆU VÀ DẤU HIỆU ........................................... 34
2. NGÔN NGỮ LÀ MỘT HỆ THỐNG TÍN HIỆU ĐẶC BIỆT ............. 35
2.1. Ngôn ngữ là một hệ thống tín hiệu phức tạp ................................ 35
2.2. Ngôn ngữ là một hệ thống tín hiệu đa trị ...................................... 35
2.3. Ngôn ngữ là một hệ thống tín hiệu tổng hợp ................................ 35
2.4. Tín hiệu ngôn ngữ có tính chất tu từ, diễn cảm ............................ 36
2.5. Hệ thống tín hiệu ngôn ngữ có tính độc lập tƣơng đối ................. 36
Chƣơng V: TỪ VỰNG .......................................................................... 37
1. TỪ VỰNG ........................................................................................... 37
2. TỪ ........................................................................................................ 38
3. CÁC BIẾN THỂ CỦA TỪ .................................................................. 38
3.1. Biến thể hình thái học ................................................................... 39
3.2. Biến thể ngữ âm – hình thái học ................................................... 39
3.3. Biến thể từ vựng – ngữ nghĩa ....................................................... 40
4. CẤU TẠO TỪ ..................................................................................... 41
4.1. Từ tố (hình vị) ............................................................................... 41
4.2. Các loại từ ..................................................................................... 42
5. CỤM TỪ CỐ ĐỊNH (NGỮ CỐ ĐỊNH) .............................................. 48
5.1. Khái niệm ...................................................................................... 48
5.2. Phân loại: ...................................................................................... 48
6. Ý NGHĨA CỦA TỪ NGỮ ................................................................... 52
6.1. Nghĩa sở chỉ .................................................................................. 52
6.2. Nghĩa sở biểu ................................................................................ 52
6.3. Nghĩa sở dụng ............................................................................... 52
7
6.4. Nghĩa kết cấu ................................................................................ 52
7. SỰ BIẾN ĐỔI Ý NGHĨA CỦA TỪ NGỮ .......................................... 52
7.1. Hiện tƣợng biến đổi ý nghĩa của từ .............................................. 52
7.2. Hiện tƣợng chuyển nghĩa (ẩn dụ, hoán dụ) .................................. 53
8. KẾT CẤU Ý NGHĨA CỦA TỪ .......................................................... 57
8.1. Từ đa nghĩa ................................................................................... 57
8.2. Từ đồng âm ................................................................................... 60
8.3. Từ đồng nghĩa ............................................................................... 62
8.4. Từ trái nghĩa ................................................................................. 62
Chƣơng VI: NGỮ ÂM ........................................................................... 64
1. KHÁI NIỆM NGỮ ÂM ....................................................................... 64
2. ĐẶC ĐIỂM CỦA ÂM THANH LỜI NÓI .......................................... 64
2.1. Cao độ ........................................................................................... 64
2.2. Cƣờng độ ...................................................................................... 65
2.3. Âm sắc .......................................................................................... 65
2.4. Trƣờng độ ..................................................................................... 66
3. CẤU TẠO CỦA BỘ MÁY PHÁT ÂM .............................................. 66
4. CẤU TẠO CỦA NGỮ ÂM ................................................................. 67
4.1. Âm tố ............................................................................................ 67
4.2. Miêu tả và phân loại nguyên âm ................................................... 68
4.3. Miêu tả và phân loại phụ âm (Theo đặc trƣng cấu âm) ................ 69
5. NGUYÊN ÂM, PHỤ ÂM CƠ BẢN TRONG TIẾNG ANH .............. 70
6. NGUYÊN ÂM, PHỤ ÂM CƠ BẢN TRONG TIẾNG VIỆT .............. 71
6.1. Hệ thống nguyên âm (âm chính) trong tiếng Việt ........................ 71
6.2. Hệ thống phụ âm (âm đầu) trong tiếng Việt ................................. 72
7. CÁC HIỆN TƢỢNG NGÔN ĐIỆU .................................................... 73
7.1. Thanh điệu .................................................................................... 73
7.2. Trọng âm ....................................................................................... 75
7.3. Ngữ điệu ....................................................................................... 77
8
Chƣơng VII: NGỮ PHÁP ..................................................................... 79
1. NHỮNG KHÁI NIỆM NGỮ PHÁP CƠ BẢN ................................... 79
1.1. Nghĩa ngữ pháp ............................................................................. 79
1.2. Phƣơng thức ngữ pháp .................................................................. 82
1.3. Dạng thức ngữ pháp của từ (Hình thái ngữ pháp của từ) ............. 87
2. PHẠM TRÙ NGỮ PHÁP .................................................................... 88
2.1. Khái niệm ...................................................................................... 88
2.2. Một số phạm trù ngữ pháp phổ biến của từ .................................. 89
3. TỪ LOẠI ............................................................................................. 93
3.1. Các tiêu chí phân loại từ loại ........................................................ 93
3.2. Các từ loại phổ biến ...................................................................... 94
4. QUAN HỆ NGỮ PHÁP ...................................................................... 95
4.1. Khái niệm quan hệ ngữ pháp ........................................................ 95
4.2. Các loại quan hệ ngữ pháp ............................................................ 95
Chƣơng VIII: PHONG CÁCH HỌC ................................................... 97
1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN ........................................................ 97
1.1. Thuật ngữ phong cách học ............................................................ 97
1.2. Phong cách học là gì? ................................................................... 98
2. CÁC PHONG CÁCH TIẾNG VIỆT HIỆN ĐẠI ................................ 98
2.1. Phong cách khẩu ngữ .................................................................... 98
2.2. Phong cách khoa học .................................................................. 103
2.3. Phong cách thông tấn báo chí ..................................................... 105
2.4. Phong cách hành chính ............................................................... 109
2.5. Phong cách chính luận ................................................................ 111
2.6. Phong cách văn chƣơng .............................................................. 114
TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................................... 118