PDF Giáo trình đánh giá tác động môi trường, Nguyễn Thị Thu Thảo

Giáo trình đánh giá tác động môi trường, Nguyễn Thị Thu Thảo

 

MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU ........................................................................................... 3
MỤC LỤC ................................................................................................ 5
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ......................................................... 10
DANH MỤC CÁC BẢNG ...................................................................... 12
DANH MỤC CÁC HÌNH ....................................................................... 14
Chương 1: GIỚI THIỆU VỀ ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI
TRƯỜNG ............................................................................. 15
1.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN ..................................................... 15
1.1.1. Đánh giá tác động môi trường (ĐTM) ................................. 15
1.1.2. Báo cáo tác động môi trường ............................................... 17
1.1.3. Đánh giá môi trường chiến lược (SEA) ............................... 17
1.1.4. Đánh giá rủi ro môi trường ................................................... 18
1.1.5. Định nghĩa về đánh giá tác động môi trường ở Việt
Nam và một số thuật ngữ liên quan ..................................... 19
1.2. MỐI QUAN HỆ GIỮA PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI
VÀ MÔI TRƯỜNG .......................................................................... 20
1.2.1. Mối quan hệ giữa môi trường tự nhiên và kinh tế ................ 23
1.2.2. Văn hóa - xã hội ................................................................... 25
1.2.3. Các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội gây tác
động đến môi trường ............................................................ 30
1.3. QUAN ĐIỂM VỀ ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG ............ 34
1.3.1. Mục tiêu của đánh giá tác động môi trường ......................... 36
1.3.2. Thời gian hoàn thành một báo cáo tác động môi trường .......... 38
1.3.3. Nội dung cần có trong báo cáo tác động môi trường ........... 38
1.3.4. Đánh giá các ảnh hưởng ....................................................... 39
1.4. CHI PHÍ ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG ....................... 44
1.4.1. Chi phí thực hiện đánh giá tác động môi trường .................. 46
6
1.4.2. Chi phí cho cơ quan hành chính ........................................... 48
1.4.3. Chi phí của sự chậm trễ và yêu cầu thủ tục .......................... 49
Chương 2: ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG TRÊN
THẾ GIỚI VÀ Ở VIỆT NAM ........................................... 52
2.1. SỰ RA ĐỜI CỦA ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG ............. 52
2.1.1. Lịch sử đánh giá tác động môi trường .................................. 52
2.1.2. Những lợi ích của đánh giá tác động môi trường ................. 54
2.2. CĂN CỨ PHÁP LÝ CỦA ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI
TRƯỜNG Ở VIỆT NAM ................................................................. 55
2.2.1. Luật - Nghị định Chính phủ ................................................. 56
2.2.2. Một số hướng dẫn của Bộ Tài nguyên & Môi trường .......... 56
2.2.3. Các tiêu chuẩn/quy chuẩn Việt Nam .................................... 56
2.3. QUY TRÌNH THỰC HIỆN ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI
TRƯỜNG CỦA MỘT SỐ TỔ CHỨC QUỐC TẾ VÀ VIỆT
NAM ................................................................................................. 59
2.3.1. Tổng quan về quy trình đánh giá tác động môi trường ............ 59
2.3.2. Quy trình đánh giá tác động môi trường ở một số tổ
chức quốc tế ......................................................................... 67
2.4. VIỆT NAM ....................................................................................... 90
2.4.1. Đánh giá tác động môi trường kết hợp trong chu
trình dự án của Việt Nam ..................................................... 90
2.4.2. Thủ tục đánh giá tác động môi trường ở Việt Nam ............. 92
2.4.3. Cơ cấu tổ chức và năng lực của các cơ quan quản lý
môi trường Việt Nam ........................................................... 95
2.4.4. Những thách thức lớn, nhu cầu và việc thực thi về
hệ thống ĐTM ...................................................................... 97
2.5. TỔ CHỨC THỰC HIỆN VÀ QUẢN LÝ CÔNG TÁC
ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG ...................................... 99
2.5.1. Những người tham gia trong quá trình đánh giá tác
động môi trường ................................................................... 99
2.5.2. Yêu cầu về phương tiện kỹ thuật ........................................ 101
7
2.5.3. Yêu cầu về tài chính ........................................................... 101
2.5.4. Yêu cầu về thời gian nghiên cứu đánh giá tác động
môi trường .......................................................................... 102
2.5.5. Sự tham gia của cộng đồng ................................................ 102
2.6. NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI ĐÁNH GIÁ TÁC
ĐỘNG MÔI TRƯỜNG .................................................................. 104
2.6.1. Hiệu quả của đánh giá tác động môi trường....................... 104
2.6.2. Chi phí và lựa chọn cải tiến ................................................ 105
2.6.3. Đào tạo liên quan đến đánh giá tác động môi trường......... 106
2.6.4. Phân tích so sánh về sự tuân thủ và tính thực thi
đánh giá tác động môi trường ở các nước châu Á ............. 106
2.6.5. Hạn chế trong thực hiện đánh giá môi trường ở các
nước đang phát triển .......................................................... 107
Chương 3: CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG
MÔI TRƯỜNG ................................................................. 110
3.1. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH
GIÁ ................................................................................................. 110
3.1.1. Tổng quan về các phương pháp đánh giá ........................... 110
3.1.2. Vai trò của các đánh giá chuyên môn ................................ 111
3.1.3. Lựa chọn phương pháp đánh giá ........................................ 111
3.1.4. Các phương pháp phù hợp cho các nước đang phát triển ......... 113
3.2. PHƯƠNG PHÁP LIỆT KÊ ............................................................ 118
3.3. PHƯƠNG PHÁP TỔ CHỨC VÀ TRÌNH BÀY THÔNG
TIN .................................................................................................. 120
3.3.1. Trình bày thông tin trong bảng kiểm tra và ma trận ........... 120
3.3.2. Danh sách kiểm tra ............................................................. 123
3.3.3. Danh mục kiểm tra có gán giá trị và trọng số .................... 127
3.3.4. Hệ thống đánh giá môi trường Battelle .............................. 131
3.3.5. Ma trận ............................................................................... 136
3.3.6. Sơ đồ mạng lưới ................................................................. 143
8
3.4. PHƯƠNG PHÁP MÔ HÌNH MÔ PHỎNG ................................... 147
3.5. CÁC PHƯƠNG PHÁP KHÔNG GIAN ........................................ 155
3.5.1. Chồng lớp ........................................................................... 155
3.5.2. Hệ thống thông tin địa lý .................................................... 157
3.6. PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ NHANH NGUỒN Ô NHIỄM ........ 160
3.6.1. Quy trình đánh giá nhanh ................................................... 161
3.6.2. Các yếu tố tải trọng chất thải .............................................. 162
3.6.3. Sử dụng phương pháp đánh giá nhanh trong đánh
giá tác động môi trường ..................................................... 166
3.7. PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH CHI PHÍ - LỢI ÍCH MỞ
RỘNG ............................................................................................. 169
Chương 4: ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG ĐẾN CÁC THÀNH
PHẦN MÔI TRƯỜNG ..................................................... 173
4.1. CƠ SỞ DỮ LIỆU MÔI TRƯỜNG ................................................. 173
4.2. PHÂN TÍCH, NHẬN BIẾT TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG ........... 174
4.2.1. Các khía cạnh môi trường .................................................. 174
4.2.2. Dự báo tác động môi trường .............................................. 180
4.2.3. Xác định tiêu chí ................................................................ 184
4.2.4. Định lượng các tác động .................................................... 189
4.2.5. Gán trọng số (mức độ ưu tiên) ........................................... 192
4.3. GIẢM THIỂU VÀ QUẢN LÝ TÁC ĐỘNG ................................. 195
4.3.1. Xem xét phương án thay thế .............................................. 195
4.3.2. Giải pháp giảm thiểu .......................................................... 197
4.3.3. Quan trắc/giám sát và kiểm toán ........................................ 200
Chương 5: XÂY DỰNG BÁO CÁO ĐÁNH GIÁ TÁC
ĐỘNG MÔI TRƯỜNG .................................................... 205
5.1. CẤU TRÚC CỦA BÁO CÁO ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG
MÔI TRƯỜNG ............................................................................... 205
5.1.1. Văn phong và yêu cầu thể hiện nội dung của báo
cáo đánh giá tác động môi trường ...................................... 205
9
5.1.2. Nội dung báo cáo đánh giá tác động môi trường ............... 206
5.2. HƯỚNG DẪN ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG
MẪU ............................................................................................... 207
5.2.1. Quy trình thực hiện đánh giá tác động môi trường ............ 207
5.2.2. Các căn cứ pháp luật và kỹ thuật của việc thực hiện
đánh giá tác động môi trường dự án .................................. 208
5.2.3. Các phương pháp áp dụng trong quá trình đánh giá
tác động môi trường dự án ................................................. 208
5.2.4. Đặc điểm về công nghệ sản xuất xi măng .......................... 209
5.2.5. Các điều kiện tự nhiên khu vực dự án ................................ 210
5.2.6. Hiện trạng các thành phần môi trường tự nhiên ................. 214
5.2.7. Điều kiện kinh tế - xã hội ................................................... 217
5.2.8. Đánh giá tác động trong giai đoạn lập dự án ...................... 218
5.2.9. Đánh giá tác động trong giai đoạn giải phóng mặt
bằng .................................................................................... 219
5.2.10. Đánh giá tác động giai đoạn thi công xây dựng ............... 222
5.2.11. Đánh giá tác động giai đoạn hoạt động của dự án............ 227
5.3. CHƯƠNG TRÌNH QUẢN LÝ VÀ GIÁM SÁT MÔI
TRƯỜNG ....................................................................................... 235
5.3.1. Chương trình quản lý môi trường ....................................... 235
5.3.2. Chương trình giám sát môi trường ..................................... 236
PHỤ LỤC ............................................................................................ 238
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................... 263