PDF Văn hóa vùng và phân vùng văn hóa ở Việt Nam, Ngô Đức Thịnh, Cultural areas and the delimitation of

Văn hóa vùng và phân vùng văn hóa ở Việt Nam, Ngô Đức Thịnh, Cultural areas and the delimitation of cultural areas in Vietnam
440 trang

 

Nội dung quyển sách là một công trình nghiên cứu khoa học từ cơ sở lý luận đến cơ sở thực tiễn về văn hóa vùng và những loại hình văn hóa đặc trưng của từng vùng ở Việt Nam. Trong phần mở đầu sẽ đề cập đến việc nghiên cứu văn hóa vùng, khuynh hướng và các vấn đề đặt ra để bạn đọc tìm hiểu các lý thuyết như: “Khuếch tán” văn hóa ở Tây Âu; “vùng văn hóa” ở Mỹ; “loại hình kinh tế - văn hóa” và “khu vực văn hóa – lịch sử” của dân tộc học Xô Viết.

Bên cạnh còn giới thiệu vấn đề nghiên cứu các sắc thái văn hóa địa phương ở Việt Nam từ những ý niệm đến các khái niệm nhằm chỉ ra những tương đồng và khác biệt trong văn hóa vùng, nhất là những đặc trưng trội, mối quan hệ giữa trung tâm và ngoại vi trong tiến trình hình thành vùng văn hóa.

Sang phần tiếp theo sẽ giới thiệu đến bạn đọc chủ đề phác thảo phân vùng và một số vùng văn hóa ở Việt Nam. Nội dung đầu, tác giả đưa ra quan niệm về vùng văn hóa hay còn gọi vùng văn hóa – lịch sử “là một vùng lãnh thổ có những tương đồng về mặt hoàn cảnh tự nhiên, dân cư sinh sống ở đó từ lâu đã có những mối quan hệ nguồn gốc và lịch sử, có những tương đồng về trình độ phát triển kinh tế- xã hội, giữa họ diễn ra những giao lưu, ảnh hưởng văn hóa qua lại, nên trong vùng hình thành những đặc trưng chung, thể hiện trong văn hóa vật chất và tinh thần của cư dân, có thể phân biệt với vùng văn hóa khác”.

Theo quan điểm của tác giả trong nội dung này, ở Việt Nam được chia thành bảy vùng văn hóa như: Đồng bằng Bắc Bộ; Việt Bắc; Tây Bắc và miền núi Bắc Trung Bộ; duyên hải Bắc Trung Bộ; duyên hải Trung và Nam Trung Bộ; Trường Sơn – Tây Nguyên; Nam Bộ. Ngoài ra, những tiểu vùng thuộc các vùng văn hóa cũng được giới thiệu như: Tiểu vùng văn hóa xứ Lạng; tiểu vùng văn hóa xứ Thanh; tiểu vùng văn hóa xứ Nghệ; tiểu vùng văn hóa xứ Huế; tiểu vùng văn hóa xứ Quảng; tiểu vùng văn hóa cực Nam Trung Bộ.

Phần cuối của quyển sách giới thiệu những đặc trưng vùng trong một số hiện tượng văn hóa; trong đó bạn đọc sẽ được tìm hiểu thế nào là vùng thể loại văn hóa, những vấn đề liên quan đến nhân tố môi trường, mối quan hệ nguồn gốc và lịch sử của chủ nhân, các nhân tố giao lưu văn hóa giữa các tộc người; tất cả được minh chứng từng thể loại như: Vùng truyền thuyết và nghi lễ gồm có vùng nghi lễ Tản Viên, nghi lễ Thánh Gióng; vùng dân ca, âm nhạc có Quan Họ, hát Xoan, hò Sông Mã, cồng chiêng Tây Nguyên; vùng tín ngưỡng, nghi lễ và lễ hội như nhà mồ và nghi lễ bỏ mả Tây Nguyên.

Văn hóa vật chất trong nội dung này sẽ giới thiệu để bạn đọc hiểu rõ hơn những đặc trưng từng địa phương, từng tộc người thông qua loại hình nhà cổ truyền ở Trường Sơn – Tây Nguyên, vùng thung lũng miền núi phía Bắc Bắc Bộ, vùng cao biên giới phía Bắc, người Việt ở đồng bằng và ven biển.

Các loại hình bữa ăn truyền thống của các tộc người và sự phân bố ở Việt Nam được phân chia cụ thể theo địa phương ăn nếp, địa phương ăn tẻ, địa phương ăn ngô. Ngoài ra, trang phục truyền thống, biến đổi có liên quan đến những sắc thái địa phương và tộc người, hay thuyền bè truyền thống Việt Nam cũng được đề cập trong nội dung của phần này.

Khi đọc gần cuối quyển sách, bạn đọc sẽ bắt gặp loại hình văn hóa an táng người mất của một số tộc người ở Tây Nguyên thông quan quan tài thân cây khoét rỗng. Hay, loại hình văn học truyền miệng – Sử thi, hiện tượng tiêu biểu của văn hóa Tây Nguyên.

Nội dung quyển sách giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về văn hóa vùng và phân vùng văn hóa ở nước ta. Đây là một công trình có ý nghĩa quan trọng cho hoạt động nghiên cứu khoa học liên ngành và giáo dục trong nhà trường, góp phần bảo tồn nền văn hóa “thống nhất trong đa dạng” của Việt Nam trong tiến trình hội nhập và phát triển.